Магчыма, мы ўсе прыбылі сюды на розных суднах, але цяпер мы знаходзімся ў адной лодцы.

Марцін Лютэр Кінг-малодшы

Агляд

Гэта практыкаванне ўяўляе сабой мадэліраванне конкурсу на самую лепшую маладзёжную экалагічную групу. Ці будуць яны сумленнымі або стануць падманваць?

Звязаныя правы

• Права на роўнасць перад законам
• Права на жыццё і выжыванне
• Права на міжнародны парадак, пры якім правы і свабоды могуць быць цалкам рэалізаваны

Мэты

• Развіць разуменне каштоўнасці супрацоўніцтва і неабходнасці кантролю і праверкі пагадненняў
• Развіць навыкі супрацоўніцтва
• Развіць пачуццё справядлівасці і сумленнасці

Матэрыялы

• Копіі інструкцый, па адной на групу
• Копіі пратаколаў, па адной на групу
• Адна ручка на групу для суддзі-сакратара
• Месца для працы ў малых групах

Key Date
  • 5 чэрвеняДзень навакольнага асяроддзя

Інструкцыі

Абмалюйце сцэну дзеяння: праводзіцца конкурс на самы лепшы маладзёжны экалагічны клуб у горадзе (школе або класе). Кожны ўдзельнік прадстаўляе нейкую маладзёжную групу, і спаборніцтва павінна выявіць тую, якая пяройдзе на наступны этап конкурсу. Мэта складаецца ў тым, каб набраць максімальна магчымую колькасць балаў.
1. Папрасіце ўдзельнікаў разбіцца на групы па 5 чалавек і сесці ў невялікія кругі.
2. Чатыры чалавекі будуць іграць ролі прадстаўнікоў чатырох маладзёжных клубаў-канкурэнтаў, а пяты – ролю суддзі-сакратара. Растлумачце, што сакратар вядзе лік, з'яўляецца суддзёй і адказвае за падачу сігналу аб пачатку гульні ў кожным раўндзе. Ён нясе адказнасць за вядзенне пратакола гульні і сочыць за выкананнем устаноўленых правілаў.
3. Папрасіце кожную групу вырашыць, хто будзе суддзёй-сакратаром.
4. Раздайце копіі інструкцый суддзям-сакратарам у кожнай групе. Папрасіце зачытаць іх членам групы і пераканацца, што гульцы ведаюць, як гуляць, і разумеюць правілы налічэння балаў. Размясціце табліцу вынікаў (пратакол) так, каб кожны мог яго бачыць і сачыць за лікам падчас гульні.
5. Калі ўсе групы будуць гатовы, можна згуляць трэніровачны раўнд. Калі ўсім будзе ясна, што і як трэба рабіць, то конкурс можа пачынацца.
6. Калі групы згуляюць усе 10 раўндаў, папрасіце суддзяў-сакратароў падлічыць агульныя балы іх груп і адзначыць самыя высокія і самыя нізкія індывідуальныя паказчыкі. Затым пераходзьце да аналізу і абмяркуйце, як прайшла гульня і што новага даведаліся ўдзельнікі, спачатку ў малых групах, а затым у агульнай.

Аналіз і ацэнкаGoto top

Папрасіце ўдзельнікаў малых груп разгледзець наступныя пытанні:

  • Хто атрымаў найбольшую колькасць балаў? Як вам удалося перамагчы?
  • Хто атрымаў найменшую колькасць балаў? Як вы сябе адчуваеце?
  • Хто-небудзь адчувае сябе падманутым? Чаму?
  • Ці заключалі вы якія-небудзь пагадненні перад раўндамі 5, 8 і 10? Што гэта былі за пагадненні?
  • Хто-небудзь парушыў пагадненне? Чаму?

COP 15 – скарачэнне назвы 15-й канферэнцыі бакоў, якая стала часткай Рамачнай канвенцыі ААН аб змяненні клімату (РКЗК ААН). Яе таксам называюць Канферэнцыяй ААН па змяненні клімату 2009 года.

Затым пераходзьце да агульнага абмеркавання:

  • Папрасіце суддзяў-сакратароў абвясціць самы высокі і самы нізкі індывідуальны паказчык і агульную колькасць балаў, якія набрала група. Запішыце гэтыя лічбы на дошцы.
  • Якая група набрала самую вялікую агульную колькасць балаў? Ці былі ў гэтай групе гульцы, якія супрацоўнічалі дзеля агульнай справы, ці, наадварот, падманвалі?
  • Як гэта гульня суадносіцца з рэальнасцю? Прывядзіце канкрэтныя прыклады.
  • Калі людзі згаджаюцца прыняць меры па абароне навакольнага асяроддзя, як мы можам пераканацца, што ўсе бакі на самай справе вядуць сумленную гульню?
  • Ці ёсць сэнс у тым, каб адна група стала «самай экалагічнай» за кошт іншых?
  • Адной з прычын таго, што палітыкам не ўдалося дасягнуць пагаднення па выкідах CO2 на 15-й канферэнцыі бакоў (COP 15) у рамках Сусветнайкліматычнай канферэнцыі ў 2009 годзе, была адсутнасць адзінства наконт механізмаў праверкі. Ці атрымалася б у іх дамовіцца, калі б яны зрабілі «крок назад» і перанеслі сваю ўвагу з практычных дэталяў на тыя правы чалавека, якія пры гэтым парушаліся? Абмяркуйце гэта пытанне.
  • Якія правы больш за ўсё звязаны са змяненнем клімату? Якія правы парушаюцца пры гэтым?
  • Прымаючы да ўвагі, што бедныя краіны больш за іншых пакутуюць ад змены клімату, а багатыя краіны парадзілі гэту праблему, як вы думаеце, які шлях можна было б абраць у якасці сумленнага спосабу дасягнення справядлівасці?
  • Існуючыя мадэлі змены клімату прадказваюць рост суровых пагодных з'яў, а гэта азначае, што мільёны людзей застануцца без прытулку. Як ваша краіна рэагуе на гэта?
  • Ці зможа адукацыя ў галіне правоў чалавека адыграць станоўчую ролю ў барацьбе са змяненнем клімату? Калі так, то якім чынам?

Парады для фасілітатараўGoto top

Вынік гульні пакажа, што тыя групы, дзе гульцы супрацоўнічалі, атрымалі больш высокія балы, у той час як тыя групы, дзе хтосьці звярнуўся да падману, атрымалі больш нізкія агульныя ацэнкі; іншымі словамі, атрымліваецца, што чалавек можа рабіць нешта вельмі добра для сябе, але за кошт іншых. Сутнасць навучання ў гэтым выпадку заключаецца ў тым, каб паказаць, што, калі людзі супрацоўнічаюць, то яны ўсе разам маюць шанцы на выйгрыш.

Пры абмеркаванні недахопаў добраахвотных пагадненняў і плюсаў і мінусаў урадавых дырэктыў і законаў вы можаце спытаць удзельнікаў, што яны думаюць пра інфармацыйныя кампаніі, якія ставяць мэтай заручыцца падтрымкай выбаршчыкаў для прыняцця мер, якія могуць быць непапулярнымі, але неабходнымі. Разгледзьце такі прыклад: некалькі гадоў таму група «Чыстая Брытанія» правяла кампанію «Мая маленькая абгортка ўжо нічога не зменіць». Была паказана вуліца, заваленая абгорткамі ад цукерак, многія з якіх мелі таблічкі з надпісамі «Я ўжо нічога не змяню». Што б вы падумалі, убачыўшы такі плакат?

  • Калі я прыкладу намаганні і аднясу сваё смецце дадому, вуліцы стануць трохі чысцей, і гэта можа быць добрым прыкладам для іншых (гэты варыянт мог бы даць вынік «1 вялікі палец» і «3 простыя пальцы»).
  • Калі некаторыя з нас зробяць гэта, толку ад гэтага будзе не вельмі многа, і зусім яго не будзе, калі іншыя людзі будуць пакідаць пасля сябе ўсё больш смецця («2 вялікія пальцы» і «2 простыя пальцы»).
  • Калі мы зможам пераканаць большасць людзей клапаціцца аб чысціні вуліц, на вуліцах будзе чысцей. Але заўсёды знойдзецца хтосьці, хто будзе працягваць смеціць і ў той жа час атрымліваць асалоду ад чысціні вуліц, якой дабіліся іншыя людзі. Дык чаму яны павінны карыстацца «ільготным праездам»? («3 вялікія пальцы» і «1 просты палец»).
  • Чаму я павінен нешта рабіць, калі ніхто іншы рабіць гэтага не будзе? («4 простыя пальцы»).

Добрым прыкладам можа быць і сітуацыя «Мой маленькі аўтамабіль нічога не зменіць» (калі гаворка ідзе аб скарачэнні выкідаў CO2) або«Калі я буду сушыць сваю вопратку з дапамогай сушылкі, а не развешваць яе ў двары, гэта нічога не зменіць» (у справе эканоміі энергіі). Вам варта знайсці прыклад, які будзе лепш зразумелы вашай групе.
У многіх гарадах штрафуюць тых, хто кідае смецце на вуліцах і дазваляе сабакам забруджваць тратуары; добраахвотныя акцыі тут не працуюць. Неабходна нейкае ўрэгуляванне гэтай сферы. Адным з ключавых недахопаў Капенгагенскага пагаднення – выніку канферэнцыі COP 15 – стала менавіта тое, што не былі прадугледжаны строгія метады маніторынгу і верыфікацыі выкідаў CO2.

Прапановы па далейшай працыGoto top

Магчыма, група захоча разгледзець эфектыўнасць розных відаў санкцый і пакарання для тых, хто парушае правілы ў сям'і, школе, маладзёжнай групе або супольнасці. Якія найбольш эфектыўныя спосабы маглі б прымусіць людзей захоўваць правілы?

Падкажыце ўдзельнікам, што лепшым спосабам дасягнення высокіх паказчыкаў можа стаць загад «усім пагуляць на пальцах». У рэальнасці аналагам такога загаду маглі б стаць дырэктывы і распараджэнні ўрада, які б, напрыклад, загадаў усім перастаць вадзіць аўтамабіль (для зніжэння выкідаў СО2) або глядзець тэлевізар не больш за адну гадзіну ў дзень (для эканоміі электраэнергіі), дазволіў бы купляць не больш за адну тэхналагічную прыладу, напрыклад мабільны тэлефон, музычны плэер або гульнявую кансоль, раз у тры гады (для эканоміі рэсурсаў) і прымусіў усіх стаць вегетарыянцамі (для больш эфектыўнага выкарыстання зямлі, зніжэння выкідаў СО2 і NOx ад адходаў жывёлагадоўлі). Ці можа група прывесці прыклады заканадаўства, якія далі б такі ж эфект, як загад «пагуляць на пальцах»? (Правілы дарожнага руху маглі б стаць адным з такіх прыкладаў). Папрасіце групу разгледзець такое пытанне: а ці не вядзе прыняцце падобных мер да ўшчамлення правоў чалавека? Якіх канкрэтна і якім чынам?

Практыкаванне «Барацьба за багацце і ўладу» дае нам яшчэ адзін від мадэліравання сітуацыі, якая тычыцца несправядлівасці ў выніку няроўнага размеркавання рэсурсаў. Калі вы хочаце даследаваць раўнавагу ў прыродзе і тое, як мы яе парушаем, паспрабуйце выканаць практыкаванне «Сетка жыцця».

Ідэі для дзеянняGoto top

Група магла б заняцца мясцовымі экалагічнымі праблемамі і, аб'яднаўшыся з іншымі, прымусіць мясцовых палітыкаў прыняць меры для іх вырашэння.
Калі ўдзельнікі цікавяцца пытаннямі міжнароднай палітыкі, яны, магчыма, захочуць даведацца, чаму не атрымалася дасягнуць пагаднення на СОР 15 і што трэба зрабіць, каб садзейнічаць умацаванню даверу і ўзаемаразумення паміж народамі.

Неабходнасць прыняцця мер па змяненні клімату ў цяперашні час з'яўляецца для чалавецтва найбольш актуальнай задачай. Папрасіце групу падумаць пра тое, што кожны з іх можа зрабіць, каб паменшыць выкіды СО2 асабіста, на мясцовым, нацыянальным і міжнародным узроўнях. Зыходным пунктам можа стаць www.footprintdiary.com – мабільная і сеткавая праграма, якая змяшчае інфармацыю аб наступствах змены клімату і дапамагае карыстальнікам карэкціраваць іх асабістае спажыванне.

Дадатковая інфармацыяGoto top

Валанцёрская дзейнасць не дарэмная; лепш рабіць хоць нешта, чым не рабіць нічога, і ваш прыклад можа падштурхнуць іншых. На гэтай ідэі заснавана ініцыятыва «Ратавальнікі клімату» Сусветнага фонду дзікай прыроды, мэта якой складаецца ў тым, каб прымусіць кампаніі паменшыць аб'ём выкідаў СО2. http://www.worldwildlife.org/climate/business.html

Празрыстасць была галоўнай тэмай СОР 15 да прыбыцця сусветных лідараў, якія прынялі ў ёй удзел у самым канцы. На папярэдніх сесіях быў узгоднены прынцып, у адпаведнасці з якім скарачэнне выкідаў у краінах, якія развіваюцца, падлягае «кантролю, справаздачы і праверкам», або, для сцісласці, КСП. Канцэпцыя КСП павінна быць непасрэдна прыменена да Нацыянальных планаў дзеянняў па змягчэнні наступстваў змянення клімату, якія краіны ў стадыі развіцця прымаюць на добраахвотнай аснове, таму зразумела зацікаўленасць у тым, каб краіны, якія з'яўляюцца лідарамі па аб'ёмах выкідаў сярод краін так званай «хуткай індустрыялізацыі», менавіта Кітай і Індыя, паставілі мэты і згадзіліся на прымяненне кантролю і праверак.
Незаключэнне пагаднення аб справядлівым маніторынгу ў гэтай сферы ілюструе складанасць такіх пытанняў, асабліва тых, што тычацца справядлівасці і роўнасці. Пярэчанне краін, якія развіваюцца, у прыватнасці, Кітая, складалася ў тым, што першапачатковая прапанова была вельмі несправядлівай, паколькі выкіды на душу насельніцтва ў іх краінах значна менш, чым у развітых, якія павінны ўзяць на сябе большыя абавязацельствы па скарачэнні выкідаў, бо менавіта на іх ляжыць вялікая частка віны за ўзнікненне праблемы.

Гэта практыкаванне ўзята з публікацыі «Давайце возьмем свет у свае рукі», © Woodcraft Folk, 1993 год

Фонд экалагічнай справядлівасці бачыць прамую сувязь паміж неабходнасцю забеспячэння экалагічнай бяспекі і абаронай асноўных правоў чалавека http://www.ejfoundation.org.

Раздатачныя матэрыялыGoto top

PDFDownload as PDF

Інструкцыя

Мэта гульні складаецца ў тым, каб набраць як мага больш балаў.
Як праходзіць гульня:
• Калі суддзя-сакратар скажа «тры», выкіньце кулак наперад, паказваючы просты палец або вялікі палец уверх. У кожным раўндзе вы павінны выбраць адно з двух: выкінуць просты палец ці вялікі палец.
• Вы можаце размаўляць з іншымі ўдзельнікамі толькі ў трох выпадках: перад раўндамі нумар 5, 8 і 10.
• Вы павінны згуляць усе 10 раўндаў.

Як лічыць балы

Гэта залежыць ад таго, якую камбінацыю «простых пальцаў» і «вялікіх пальцаў» выкінуць удзельнікі.
• Калі кожны з 4 удзельнікаў выкідвае «вялікі палец», то кожны гулец атрымлівае +1 бал.
• Калі тры ўдзельнікі выкідваюць «вялікі палец», а адзін выкідвае «просты палец», то тыя, хто выкінуў «вялікі палец», атрымліваюць -1 бал, а той, хто выкінуў «просты палец», атрымлівае +3 балы.
• Калі два ўдзельнікі выкідваюць «вялікі палец», а два іншых «просты палец», то першыя два атрымліваюць -2 балы кожны, а два апошнія +2 балы кожны.
• Калі адзін удзельнік выкідвае «вялікі палец», а тры іншых «просты палец», то першы атрымлівае -3 балы, а тры іншых +1 бал кожны.
• Калі ўсе ўдзельнікі выкідваюць «просты палец», то кожны з іх атрымлівае -1 бал.
Гэтыя даныя запісваюцца ў табліцы ніжэй (камбінацыі простых (П) і вялікіх (В) пальцаў і адпаведныя ім балы, набраныя гульцамі):

ВВВВ ВВВП ВВПП ВППП ПППП
+1 +1 +1 +1 -1 -1 -1 +3 -2 -2 +2 +2 -3 +1 +1 +1 -1 -1 -1 -1

Раўнды 5, 8 і 10 з'яўляюцца бонуснымі раўндамі. Дадатковыя балы налічваюцца наступным чынам:
Раўнд 5: ваш лік за гэты раўнд памнажаецца на 3.
Раўнд 8: ваш лік за гэты раўнд памнажаецца на 5.
Раўнд 10: ваш лік за гэты раўнд памнажаецца на 10.
Пасля кожнага раўнда суддзя-сакратар запаўняе пратакол.

Пратакол
Імя гульца        
Раўнд        
0 (трэніровачны раўнд)        
1        
2        
3        
4        
5 (балы памнажаюцца на 5)        
6        
7        
8 (балы памнажаюцца на 10)        
9        
10 (score x 10)        
Агульны лік (1–10 раўнд):        

 

КОМПАС

Дапаможнік па адукацыі ў галіне правоў чалавека з удзелам моладзі