Më datë 11 Prill 2016, Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Evropës, Thorbjørn Jagland, dhe Komisioneri i Bashkimit Evropian për Politikat Evropiane të Fqinjësisë dhe Negociatave të Zgjerimit, Johannes Hahn, prezantuan inisiativën e re të bashkëpunimit të dy organiziatave që ka për qëllim të mbështesë Evropën Jug-Lindore dhe Turqinë në përpjekjet e tyre për të përmbushur standartet europiane. Kjo iniciative quhet “Instrumenti Horizontal” për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë. Faza e parë e këtij programi tre vjeçar (Maj 2016 – Maj 2019) u përqëndrua në tri fusha: sigurimi i drejtësisë, lufta kundër korrupsionit, krimit ekonomik dhe krimit te organizuar, si dhe lufta kundër diskriminimit dhe mbrojtja e të drejtave të grupeve në nevojë. Buxheti i këtij instrumenti ishte 25 milion Euro nga të cilat 20 milion Euro u financuan nga Bashkimi Evropian dhe 5 milion Euro nga Këshilli i Evropës.

Nëpërmjet Instrumentit Horizontal, Bashkimi Evropian dhe Këshilli i Evropës ndihmuan vendet përfituese në Evropën Jug-Lindore dhe Turqi për të arritur standartet e Këshillit të Evropës dhe aquis të Bashkimit Evropian nëpërmjet një qasjeje të dyanshme të bashkëpunimit teknik dhe dhënies së ekspertizës. Instrumenti Horizontal mbështetet në metodat e veçanta të punës të Këshilli të Evropës ku përshtatja e aktiviteteve të bashkëpunimit teknik bazohen në përfundimet dhe rekomandimet e organeve monitoruese të Këshillit të Evropës, të cilat theksojnë fushat që kërkojnë përmirësim të legjislacionit dhe politikave të vendeve anëtare në përputhje me traktatet dhe standartet e Organizatës.

Projektet që u zbatohen në Shqipëri gjate fazës së parë të programit janë të renditur më poshtë.