Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset Dünya Kadınlar Günü öncesinde yaptığı açıklamada “Yapay zeka ve dijital devrimin aynı zamanda bir toplumsal cinsiyet eşitliği devrimi olduğunu” kaydetti. Berset, “Kadınların ve kız çocuklarının liderlik ettiği, yenilikçi olduğu ve dijital dünyayı ileriye taşıdığı bir gelecek inşa etmek için engelleri birlikte yıkabiliriz” diyerek yapay zeka ve dijital dünyada daha fazla toplumsal cinsiyet eşitliği çağrısında bulundu.
Kaydedilen ilerlemeye rağmen, kadınlar kritik dijital sektörlerde ve karar alma rollerinde yeterince temsil edilmemektedir. Şu anda dünya genelindeki yapay zeka profesyonellerinin yalnızca %22'si kadındır (Dünya Ekonomik Forumu, 2022). Avrupa'da, en son veriler araştırma ve inovasyon alanında hâlâ devam eden bir cinsiyet eşitsizliği olduğunu ortaya koymaktadır: kadınlar bilim ve mühendislik alanındaki üst düzey akademik pozisyonların sadece %20'sini üstlenmektedir (AB raporu 'She Figures', 2022). Kadınların dijital gelişmelere eşit katılımı, teknolojik ilerlemelerin topluma fayda sağladığından emin olmak için büyük önem arz etmektedir. Kadınların bu alanlara tam katkı sağlamasıyla, herkes için daha kapsayıcı, yenilikçi ve etkili bir ilerleme sağlayabiliriz.
Yapay zeka (YZ), eşitsizlikleri tanımlayıp ele alarak ve kadınların karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olmalarını sağlayarak toplumsal cinsiyet eşitliği alanında ilerlemeyi sağlayabilir. Sorumlu bir şekilde geliştirilir ve kullanılırsa, YZ toplumsal cinsiyete dayalı şiddet döngüsünü bozmada dönüştürücü bir rol oynayabilir. Ancak kontrolsüz bırakılırsa; YZ ve ilgili teknolojilerin kötüye kullanılması, zarara yol açması, toplumsal cinsiyet kalıplarını güçlendirmesi ve ortadan kaldırmaya çalıştığımız önyargıları pekiştirmesi muhtemeldir.
Bu riskleri ele almak için Avrupa Konseyi, eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkelerini YZ sistemleriyle bütünleştirme konusunda özel rehberlik sunan eşitlik ve YZ üzerine bir Tavsiye Kararı geliştirmektedir. Amaç, YZ'nin ayrımcılığı artırmak veya kadın haklarını ihlal etmek yerine toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmesini ve geliştirmesini sağlamaktır.
Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik teknoloji destekli şiddet, zorlu bir sorun olmaya devam etmektedir. Bu tür şiddetin zararlı etkileri kişisel güvenliğin çok ötesine geçerek kadınların ve kız çocuklarının siyasi ve kamusal hayata katılımını engellemektedir. Buna cevaben Avrupa Konseyi; hesap verebilirliği güçlendirmeye, mağdurlara yönelik desteği artırmaya ve dijital sahtecilik (deepfakes) ve algoritmik istismar gibi yapay zeka destekli tehditlere karşı koruma sağlamaya odaklanan, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik teknoloji destekli şiddete ilişkin bir Tavsiye Kararı hazırlamaktadır.
Toplumsal cinsiyet eşitliği ve tüm kadın ve kız çocuklarının haklarının desteklenmesi Avrupa Konseyinin çalışmalarının merkezinde yer almaktadır. Bu ilke, aynı zamanda dünyada yasal olarak bağlayıcılığı bulunan ilk uluslararası anlaşma olan Yapay Zeka ve İnsan Hakları, Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü Çerçeve Sözleşmesi’nin de temel unsurlarından biridir.
