Hakimler, kamu kurumlarının temsilcileri ve akademisyenler iki günlük çalıştay süresince temel haklar ile yargı bağımsızlığının korunması ve kanun önünde eşitliğin sağlanması hususlarını gözeterek yapay zekanın yargı alanındaki çalışmaları nasıl destekleyebileceğini tartıştı.
“Yapay Zekanın Yargı Uygulamalarında Kullanımının Hukuki Çerçevesi" başlıklı Çalıştay, Türkiye Adalet Akademisi ile iş birliği içinde gerçekleştirildi. Çalıştayda, Anayasa Mahkemesi (AYM), Yargıtay, Danıştay, Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Adalet Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı temsilcileri ile hukuk fakültelerinin deneyimli akademisyenleri dahil 54 katılımcı bir araya geldi.
Etkinlik, Avrupa Konseyi Ankara Program Ofisi Başkan Yardımcısı ve Türkiye Adalet Akademisi Başkanı'nın açış konuşmalarıyla başladı. Her iki konuşmacı da yargı sistemlerinde yapay zekanın hukuki ve etik boyutlarının ele alınmasının artan önemini vurguladı.
Program dört tematik oturum çerçevesinde gerçekleştirildi:
- Yargıda yapay zeka uygulamalarında temel kavramları, model tipolojilerini ve etik-hukuk ilişkisini ele alan Genel Çerçeve ve Kavramsal Yaklaşımlar,
- Uluslararası hukuki çerçeveleri, anayasal sınırları, AYM ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadını, yargı verilerinin gizliliğini, yargı bağımsızlığını, algoritmik ayrımcılığı ve özel hukuk, ceza ve idare hukuku kapsamındaki sorumluluk rejimlerini inceleyen Hukuki Altyapı ve Mevzuat,
- Yapay zekanın hukuk davalarında, icra takiplerinde, ceza yargılamalarında, hukuk araştırmalarında ve alternatif uyuşmazlık çözümünde kullanımını ele alan Uygulama Alanları ve Modeller,
- Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Almanya, Fransa ve Estonya'nın e-yargı modeli dahil yargı sistemlerinde yapay zeka kullanımını inceleyen Karşılaştırmalı Hukuk ve Ülke Deneyimleri.
Çalıştay, hem AYM hem de AİHM içtihadını merkeze alıp yargıda kullanılan yapay zeka sistemlerinin temel haklara ilişkin güvencelerle uyumluluğunun sağlanması açısından Avrupa Konseyi Yapay Zekâ, İnsan Hakları, Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü Çerçeve Sözleşmesi'ni bir referans noktası olarak göz önünde bulundurarak yapay zeka kavramının kapsamlı bir insan hakları çerçevesi bağlamında ele alınmasını sağladı. Çalıştayda ayrıca Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü'nün yargı sektöründeki yüksek riskli sistemlere ve yasaklı uygulamalara ilişkin hükümleri de incelendi.
İki günlük çalıştay; akademisyenler, uygulayıcılar ve kamu kurumu temsilcileri arasında, yargı bağımsızlığının korunmasına, kanun önünde eşitliğin sağlanmasına ve otomatik karar alma sistemlerinin hesap verebilirliğinin güvence altına alınmasına özellikle dikkat edilerek yapay zeka araçlarının yargı süreçlerine entegre edilmesindeki fırsatlar ve zorluklar üzerine zengin bir fikir alışverişine imkân tanıdı. Çalıştay, genel anlamda kamu kurumları ve hukuk profesyonelleri arasında teknoloji ile temel hakların kesişim noktasındaki güncel meselelere ilişkin diyalogu teşvik etmiştir.
“Anayasa Mahkemesinin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Etkili Şekilde Uygulanmasının Desteklenmesi” Ortak Projesi, Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi tarafından birlikte finanse edilmekte ve Avrupa Konseyi tarafından uygulanmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi, Projenin nihai yararlanıcısıdır.
