26 Mart 2026 tarihinde, Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’nin ortak programı “Roman Entegrasyonu III”’ün kapanış etkinliği Kuzey Makedonya’nın Üsküp kentinde düzenlendi. Etkinlik, kurumsal temsilcileri, program ortaklarını, Ulusal Roman İrtibat Noktalarını, sivil toplum aktörlerini ve uluslararası paydaşları bir araya getirdi. Etkinlik, programın temel başarılarını değerlendirmek ve Batı Balkanlar ile Türkiye genelinde Romanların topluma dahil edilmesine yönelik gelecekteki öncelikleri tartışmak için bir fırsat sundu.
Etkinlik, kurumsal kapasitelerin güçlendirilmesi, politika çerçevelerinin iyileştirilmesi ve Roman topluluklarının haklara erişiminin geliştirilmesini amaçlayan bölgesel işbirliğinin önemli bir aşamasının tamamlanmasını işaret etti. Gündemde açılış konuşmaları, önemli bölgesel ve yararlanıcı düzeyindeki sonuçların sunumu, Programın bağımsız değerlendirmesinin sunumu ve Roman entegrasyonu için atılacak sonraki adımlara ilişkin ileriye dönük bir tartışma yer aldı.
Etkinliğin açılışını, 2022–2030 Romanların Topluma Kazandırılması Stratejisi’nden Sorumlu Entegrasyon ve Uygulama Bakanı Shaban Saliu, Üsküp’teki Avrupa Konseyi Program Ofisi Başkanı Oleg Soldatov ve Avrupa Komisyonu Genişleme ve Doğu Komşuluk Genel Müdürlüğü (DG ENEST) Batı Balkanlar Danışmanı Wojciech Kowalski yaptı. Konuşmalarında, Romanların entegrasyonunu ilerletmenin temel itici güçleri olarak sürdürülebilir kurumsal taahhüdün, devam eden bölgesel iş birliğinin ve Avrupa standartlarına uyumun önemini vurguladılar.
Katılımcılara, Programın bölgesel düzeydeki başlıca başarılarına ilişkin genel bir bakış sunuldu; ardından, Roman Entegrasyonu III ekibi ve Ulusal Roman İrtibat Noktalarının katkılarıyla, yararlanıcı odaklı bir oturum gerçekleştirildi. Bu paylaşımlar, uygulama deneyimleri, çıkarılan dersler ve Programın süresi ötesinde sürdürülebilir bir etki sağlamak için öncelikler üzerine düşünme fırsatı sağladı.
Bağımsız değerlendirmenin sunumu, Programın sonuçlarına ilişkin daha fazla bilgi sağladı ve gelecekteki müdahaleler için önerilerde bulundu. Bunu, “Roman Entegrasyonu ve İleriye Dönük Yol” başlıklı özel bir oturum izledi; bu oturumda kilit paydaşlar bir araya gelerek, yaratılan ivmeyi nasıl sürdüreceklerini ve önümüzdeki dönemde çabaların devamlılığını nasıl sağlayacaklarını tartıştılar.
Uygulama süreci boyunca Program, barınma, nüfus kaydı ve yasal kimlik, istihdam, yeşil ve dijital dönüşüm ile ayrımcılıkla mücadele gibi alanlarda somut ilerlemelere katkıda bulundu. Ayrıca, Romanların dahil edilmesine yönelik stratejilerin, Eylem Planlarının ve Poznan Deklarasyonu’nun daha iyi uygulanması için kurumsal kapasitelerin güçlendirilmesinde ve bölgesel işbirliği ile paylaşımın teşvik edilmesinde kilit bir rol oynadı.
Kapanış etkinliği, sadece bu başarıların değerlendirilmesi için bir fırsat olmakla kalmadı, aynı zamanda Avrupa standartları ve taahhütleri doğrultusunda Roman topluluklarının tam olarak dahil edilmesini sağlamak için sürdürülebilir ve koordineli çabaların gerekliliğini yeniden teyit eden bir platform işlevi gördü.
Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi'nin ortak programı “Romanlar Entegrasyonu III”, 30 Nisan 2026 tarihinde sona erecektir. Programın sağlamış olduğu kazanımlar, Romanların eşitliği ve entegrasyonunu desteklemek amacıyla güçlendirilmiş ortaklıklar, pekiştirilmiş kurumsal çerçeveler ve bölge genelinde biriktirilen bilgi ve deneyimler aracılığıyla devam edecektir.
