Grupi i Ekspertëve për Masat kundër Dhunës ndaj Grave dhe Dhunës në Familje (GREVIO), i cili është përgjegjës për monitorimin e zbatimit të Konventës së Këshillit të Evropës për parandalimin dhe luftimin e dhunës ndaj grave dhe dhunës në familje (Konventa e Stambollit), mirëpret "ndryshimet gjithëpërfshirëse legjislative" që nga raporti fillestar i publikuar për Shqipërinë në vitin 2017.
Raporti i ri tematik vlerëson reformat e vazhdueshme legjislative, përfshirë Ligjin për Masat kundër Dhunës në Marrëdhëniet Familjare dhe Kodin Penal, si dhe miratimin e akteve të shumta nënligjore, udhëzimeve të përgjithshme dhe manualeve. GREVIO mirëpret veçanërisht përhapjen dhe përsëritjen në të gjitha bashkitë shqiptare të një mekanizmi referimi të koordinuar, të përmendur në raport si një “projekt pionier” që sjell mbrojtje të institucionalizuar dhe të koordinuar më pranë viktimave të një dhune të tillë.
Për më tepër, raporti vlerëson përpjekjet për të përmirësuar mbledhjen e të dhënave përmes prezantimit të një baze të re të dhënash e cila u lejon autoriteteve të integrojnë më mirë të dhënat nga palët e tjera të interesuara. Më shumë reforma ligjore janë duke u zhvilluar, duke përfshirë një rishikim të plotë të Kodit Penal, i cili shërben për të konfirmuar përkushtimin e autoriteteve në ndërtimin e një kuadri ligjor të fortë dhe të qëndrueshëm për të parandaluar dhe luftuar dhunën ndaj grave dhe dhunën në familje. Këto masa dëshmojnë për një ripërtëritje përkatësie të ndërmarrë nga autoritetet shqiptare për parandalimin dhe mbrojtjen e grave nga dhuna me bazë gjinore, gjë që GREVIO e mirëpret.
Pavarësisht këtij progresi në lidhje me zbatimin e traktatit, i cili hyri në fuqi në Shqipëri 10 vjet më parë, GREVIO ka identifikuar fusha që kërkojnë "masa urgjente" nga autoritetet për të përmbushur plotësisht dispozitat e konventës.
Për shembull, besimet tradicionale dhe rolet dhe stereotipet strikte gjinore mbeten një “sfidë serioze” në Shqipëri, veçanërisht kur bëhet fjalë për dhunën seksuale dhe përdhunimin, ku raportimi i këtyre krimeve rezulton në shkallë jashtëzakonisht të ulët. Raporti thekson se në të gjithë vendin ekziston vetëm një qendër e menaxhimit të krizës për rastet e dhunës seksuale dhe ajo është përdorur në mënyrë të pamjaftueshme. GREVIO shprehet për një "nevojë urgjente" nga ana e autoriteteve për të investuar në masa të mëtejshme dhe më të qëndrueshme për rritjen e ndërgjegjësimit dhe për të krijuar shërbime mbështetëse përkatëse.
Për më tepër, pajtimi i detyrueshëm në lidhje me rastet e përdhunimeve dhe të martesave të detyruara kërkohet ende në Shqipëri, një çështje që duhet “të trajtohet urgjentisht”. Në mënyrë të ngjashme, numri i lartë i rasteve të raportuara të dhunës ndaj grave, të cilat hidhen poshtë diku përgjatë rrugës së sistemit gjyqësor dhe nuk arrijnë kurrë një dënim mbetet po ashtu një sfidë e rëndësishme.
Raporti kritikon gjithashtu faktin se vetëm viktimat që raportojnë një krim mund të marrin shërbime të specializuara mbështetëse. Për më tepër, zbatimi i urdhrave urgjente të ndalimit dhe mbrojtjes dukshëm nuk i përmbushin angazhimet e autoriteteve. GREVIO vuri re "mangësi të rëndësishme midis vullnetit politik për reformë dhe zbatimit të atyre dispozitave", të cilat vazhduan të "minojnë besimin e viktimave".
GREVIO u bën thirrje autoriteteve të kryejnë "reforma të rëndësishme" të sistemit të kujdesit shëndetësor, për të siguruar ofrimin e shërbimeve të kujdesit shëndetësor gjithëpërfshirës për gratë dhe vajzat, përfshirë ato me probleme të shëndetit mendor. Rrugët e standardizuara të kujdesit duhet të zbatohen jo vetëm për të siguruar identifikimin e viktimave, por edhe për hartimin e raporteve mjekësore që detajojnë dhunën e pësuar. Gjithashtu janë evidentuar mangësi të rëndësishme në ofrimin e kujdesit të specializuar për viktimat e dhunës seksuale.
Sheshi Skenderbej,
+355 4 45 40 201