Заштита на слободата на изразување и на слободата на медиумите во Северна Македонија (ПРО-ФРЕКС)

Back Зајакнување на транспарентноста во Северна Македонија: Државните службеници/чки стекнуваат практични вештини за применување на законите за пристап до информации

Irena BABUSHKOVSKA

Modified 8 Months ago.

Зајакнување на транспарентноста во Северна Македонија: Државните службеници/чки стекнуваат практични вештини за применување на законите за пристап до информации

Зајакнувањето на знаењето и вештините на државните службеници/чки во Северна Македонија, за поефикасна примена на законите поврзани со пристапот до информации, директно придонесува кон поголема транспарентност, отчетност и демократско управување. За поддршка на овој процес, во Скопје беше организирана специјализирана обука за државни службеници/чки на тема „Пристап до информации од јавен карактер: Европски стандарди и национална примена“, со поддршка на заедничкиот проект на ЕУ и Советот на Европа „Заштита на слободата на изразување и медиумите во Северна Македонија (ПРО-ФРЕКС)“.

На обуката учествуваа државни службеници/чки одговорни за обезбедување јавни информации од Владата, Канцеларијата на премиерот и министерствата. Тие го продлабочија своето разбирање за меѓународните и домашните рамки кои го уредуваат правото на пристап до јавни информации. Обучувач(к)ите ги водeа учесниците/чките низ клучните меѓународни стандарди, вклучувајќи ги Конвенциите од Тромсо и Архус, како и членот 10 од Европската конвенција за човекови права, и ги поврзаа со Законот за слободен пристап до информации од јавен караткер во Северна Македонија.

Обуката е дел од сеопфатната програма за обука на Советот на Европа за пристап до информации во контекст на слободата на изразување, развиен во рамките на заедничката регионална акција на ЕУ и Советот на Европа „Заштита на слободата на изразување и медиумите во Западен Балкан (ПРО-ФРЕКС)“ и е прилагодена на различни професионални групи, вклучувајќи суди(јк)и и обвинител(к)и, државни службеници/чки и новинар(к)и.

Интерактивната програма комбинираше предавања, студии на случаи, групни дискусии и практични вежби, помагајќи им на учесниците/чките да развијат практични вештини за ефективна примена на законите за пристап до информации во нивната секојдневна работа. Со зајакнување на знаењето и вештините на државните службеници/чки, обуката придонесува кон поголема транспарентност, отчетност и усогласеност со меѓународните стандарди, поддржувајќи го демократскиот развој и институционалниот интегритет во Северна Македонија.

Активноста се одржа многу блиску до „Меѓународниот ден за пристап до информации“, кој се одбележува секоја година на 28 септември, со симболично истакнување на важноста на транспарентноста како столб на слободата на изразување. Ратификацијата на Тромсо Конвенцијата од страна на Северна Македонија во ноември 2024 година дополнително ја потврдува заложбата на земјата за унапредување на правото на пристап до официјални документи во согласност со европските стандарди.

Оваа обука беше организирана во рамките на заедничката програма на Европската Унија и Советот на Европа „Horizontal Facility за Западен Балкан и Турција 2023-2026“ и проектот Заштита на слободата на изразување и на слободата на медиумите во Северна Македонија – ПРОФРЕКС имплементиран од Одделот за соработка на слобода на изразување

Скопје, Северна Македонија 26 септември 2025

Diminuer la taille du texte
Augmenter la taille du texte
Imprimer la page

Проектот „Заштита на слободата на изразување и слободата на медиумите во Северна Македонија (ПРО-ФРЕКС)“ им овозможува на институциите корисници и на граѓанските организации во Северна Македонија да напредуваат кон исполнување на нивните реформски агенди во областа на слободата на изразување и слободата на медиумите, во согласност со европските стандарди.

Проектот се спроведува во рамките на заедничката програма на Европската Унија и Советот на Европа „Хоризонтален инструмент за Западен Балкан и Турција“ која трае од 2023 до 2026 година и кој има за цел да придонесе за подобрена средина за остварување на правата на слобода на изразување, особено од страна на новинар(к)ите и медиумските актери, во поплуралистичка и побезбедна медиумска средина, и во согласност со стандардите утврдени во согласност со член 10 на Европската конвенција за човекови права.

Кои се целите и задачите на проектот?

Да се промовира слободата на изразување и слободата на медиумите и да се подобри примената на европските стандарди на темата;
Да се зајакне заштитата на новинар(к)ите и да се придонесе за создавање на овозможувачка, побезбедна и поплуралистичка медиумска средина;
Да се зајакнат вештините и знаењата на актерите кои се одговорни да ги применуваат стандардите за слобода на изразување, како дел од нивната секојдневна работа.

Кој има придобивки од проектот?

Независните државни органи во делот на регулирањето на медиумите (Агенција за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги) и пристап до информации и заштита на информации (Агенција за заштита на правото за слободен пристап до информации од јавен карактер и Агенција за заштита на лични податоци);
Здруженија на новинари и медиумски актери во Северна Македонија;
Професионалци/ки како што се суди(јк)и, обвинител(к)и, полицајци/ки, адвокат(к)и, радиодифузери и новинар(к)и;
Луѓето во Северна Македонија.

Како функционира проектот?

Обезбедување правни совети за подобрување на усогласувањето на правните и регулаторните рамки со релевантните европски стандарди;
преку подготовка на истражувањa и поддршка на политиките во областа на слободата на изразување и слободата на медиумите;
преку подигање на свеста кај носителите на должности и имателите на права во однос на релевантните европски стандарди;
преку нудење на можност за градење на капацитети за различни професионални категории, вкотвени во европските стандарди и јуриспруденцијата на Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП);
преку олеснување на регионалниот дијалог и размена на добри практики, во синергија со регионалниот проект.

Што очекуваме да постигнеме?

Ќе се подобри правната рамка и ќе се зајакне судската примена на европските стандарди за слобода на изразување, пристап до информации, заштита на податоците и заштита на новинар(к)ите;
Регулаторното тело за медиуми, Агенцијата за заштита на личните податоци, Агенцијата за заштита на правото за слободен пристап до информациите од јавен карактер и јавниот радиодифузер да спроведуваат промени во нивните политики и практики во согласност со европските стандарди;
Безбедноста на новинар(к)ите да се зајакне во однос на справувањето со заканите и нападите, како резултат на воспоставените домашни правни механизми за заштита на слободата на изразување, во согласност со европските стандарди.

Кој е буџетот на проектот?

Вкупниот буџет на проектот е 680.000,00 евра.
Буџетот доделен за целокупната програма за Хоризонталниот инструмент изнесува приближно 41 милион евра (85% финансирано од Европската унија, 15% од Советот на Европа).

Како до повеќе информации?

За Хоризонталниот инструмент за Западен Балкан и Турција

„Хоризонталниот иструмент за Западен Балкан и Турција 2023-2026“ е заедничка иницијатива на Европската Унија и Советот на Европа што им овозможува на корисниците на Западен Балкан и Турција да ги исполнат нивните реформски агенди во областа на човековите права, владеењето на правото и демократијата и да се усогласат со европските стандарди, што е исто така приоритет за процесот на проширување на ЕУ.