Dla funkcjonariuszy publicznych dotyczący obowiązków państwa wynikających z Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

  • Obowiązek przestrzegania praw człowieka

    Obowiązek przestrzegania praw człowieka

    Podstawowym obowiązkiem Państw Członkowskich jest, że „zapewniają każdemu człowiekowi, podlegającemu ich jurysdykcji, prawa i wolności określone w rozdziale I niniejszej Konwencji” (dla Państw...

  • Prawo do życia

    Prawo do życia

    Ustęp 1 artykułu 2 mówi: „Prawo każdego człowieka do życia jest chronione przez ustawę. Nikt nie może być umyślnie pozbawiony życia (...)”. Następnie ujęty jest wyjątek dla kary śmierci, który nie...

  • Zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania

    Zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania

    Artykuł 3 stanowi jedynie, że “[n]ikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu”. Jest to prawo absolutne. Co jest charakterystyczne, w odróżnieniu od...

  • Zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej

    Zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej

    „Niewolnictwo” oznacza „położenie jednostki względem której stosowane jest postępowanie w całości lub części wynikające z prawa własności”. W sprawie, w której młoda dziewczyna „wypożyczona” ze...

  • Prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego

    Prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego

    Prawo do poszanowania wolności osobistej poza wyjątkami przewidzianymi prawem jest jednym z najważniejszych elementów systemu konwencyjnego. Dlatego też artykuł 5 wyraźnie sankcjonuje zasadę...

  • Prawo do rzetelnego procesu sądowego

    Prawo do rzetelnego procesu sądowego

    Kluczowym przepisem w artykule 6 jest pierwsze zdanie ustępu 1, które brzmi: „[k]ażdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i...

  • Artykuły 8-11

    Artykuły 8-11

    Te cztery przepisy, dotyczące odpowiednio prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego; wolności myśli, sumienia i wyznania; wolności wyrażania opinii; oraz wolności zgromadzeń i...

  • Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego

    Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego

    Zgodnie z ustępem 1, każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Trybunał w swoim orzecznictwie dokonał rozszerzającej...

  • Wolność myśli, sumienia i wyznania

    Wolność myśli, sumienia i wyznania

    Ustęp 1 składa się z dwóch części: z niekwalifikowanego prawa do wolności myśli, sumienia i wyznania, które zawiera w sobie prawo do zmiany wyznania lub przekonań; z kwalifikowanego prawa do...

  • Wolność wypowiedzi

    Wolność wypowiedzi

    Ustęp 1 stanowi: „każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i...

  • Wolność zgromadzeń i zrzeszania się

    Wolność zgromadzeń i zrzeszania się

    Artykuł 11 gwarantuje dwa prawa do działania wspólnie z innymi. Wolność zgromadzeń obejmuje publiczne i prywatne spotkania, pochody, procesje, demonstracje i zbiorowiska. Cel zgromadzenia może być...

  • Prawo do zawarcia małżeństwa

    Prawo do zawarcia małżeństwa

    Artykuł 12 stanowi, że „mężczyźni i kobiety w wieku małżeńskim mają prawo do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny, zgodnie z ustawami krajowymi regulującymi korzystanie z tego prawa”. Dotyczy to...

  • Prawo do skutecznego środka odwoławczego

    Prawo do skutecznego środka odwoławczego

    Artykuł 13 wymaga ustanowienia skutecznych krajowych środków odwoławczych na naruszenie praw chronionych Konwencją. Skargi na naruszenie niniejszego artykułu zwykle będą wiązać się z badaniem...

  • Zakaz dyskryminacji

    Zakaz dyskryminacji

    Artykuł 14 stanowi, że „Korzystanie z praw i wolności wymienionych w niniejszej konwencji powinno być zapewnione bez dyskryminacji wynikającej z takich powodów, jak płeć, rasa, kolor skóry, język,...

  • Prawo do skargi indywidualnej do Trybunału

    Prawo do skargi indywidualnej do Trybunału

    Jest to przepis proceduralny, gwarantujący każdej osobie, organizacji pozarządowej lub grupie jednostek twierdzących, że stały się ofiarami naruszenia ich praw zawartych w Konwencji lub jej...

  • Protokół nr 1

    Protokół nr 1

    Ochrona własności (artykuł 1) Artykuł ten ustanawia zasadę ogólną, oraz towarzyszące jej dwie zasady szczególne, dotyczące ochrony prawa własności. Zasada ogólna: „każda osoba fizyczna i prawna ma...

  • Protokół nr 4

    Protokół nr 4

    Zakaz pozbawiania wolności za długi (artykuł 1) „Nikt nie może być pozbawiony wolności jedynie z powodu niemożności wykonania zobowiązania umownego”. Posłużenie się klauzulą „jedynie” jest istotne:...

  • Protokół nr 7

    Protokół nr 7

    Gwarancje proceduralne dotyczące wydalania cudzoziemców (artykuł 1) Przepis ten gwarantuje, że cudzoziemiec legalnie przebywający na terytorium danego państwa nie będzie wydalony, chyba że w wyniku...

Niniejszy Niezbędnik ma na celu zapewnienie funkcjonariuszom publicznym państw sygnatariuszy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (zwana dalej Konwencją) informacji oraz praktycznych porad dotyczących poszanowania praw zawartych w Konwencji przysługujących osobom z którymi funkcjonariusze się na co dzień stykają, wypełniania obowiązków wynikających z Konwencji oraz, o ile to możliwe, unikania naruszeń Konwencji.

DLA KOGO PRZEZNACZONY JEST NINIEJSZY NIEZBĘDNIK

Niniejszy niezbędnik jest przeznaczony dla pracowników wymiaru sprawiedliwości oraz osób odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa lub za kwestie związane z pozbawieniem wolności. W szczególności, dotyczy to funkcjonariuszy policji, służby więziennej, straży granicznej oraz pracowników oddziałów zamkniętych szpitali psychiatrycznych lub innych instytucji zajmujących się opieką nad osobami szczególnie wrażliwymi.

W szerszym zakresie, Niezbędnik jest również przeznaczony dla innych funkcjonariuszy np. pracowników socjalnych, referendarzy oraz urzędników wydających zezwolenia mających styczność z obsługą innych osób oraz których działania mogą odnosić się do praw chronionych Konwencją.

Niezbędnik nie jest przeznaczony dla sędziów, prawników lub urzędników wyższego szczebla, a jedynie dla funkcjonariuszy pracujących na tzw. „pierwszej linii ognia”. Niezbędnik nie wymaga od odbiorców znajomości prawa.

JAK UŻYWAĆ NIEZBĘDNIKA

  • Instrukcja dotycząca praw gwarantowanych przez Konwencję i Protokoły dodatkowe oraz do odpowiadających im obowiązków Państwa, zestawionych w kolejności w jakiej występują w Konwencji (NB: jak wyżej podkreślono, nie wszystkie Państwa są stronami wszystkich Protokołów dodatkowych; Część III zawiera informację – aktualną na dzień wydania Niezbędnika – jak państwa są związane jakimi prawami). Najczęściej pojawiające się problemy z jakimi mają do czynienia funkcjonariusze publiczni, dla których przeznaczony jest niniejszy Niezbędnik, są omówione w sposób bardziej wyczerpujący aniżeli w stosunku do kwestii, które występują sporadycznie. Niezbędnik nie ma na celu przedstawienia wszystkich potencjalnych problemów, jak czynią to książki prawnicze; koncentruje się natomiast na najważniejszych i najczęściej występujących kwestiach.
  • Zawiera pytania oraz listę zagadnień, które mają pomóc funkcjonariuszom w podjęciu decyzji czy w danej sytuacji Konwencja znajduje zastosowanie, a także schemat działania.

KONWENCJA I ZAKRES JEJ STOSOWANIA

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (oficjalna nazwa Konwencji) jest umową międzynarodową zawartą pomiędzy Państwami Członkowskimi Rady Europy (w liczbie 47) (nie mylić z Unią Europejską). Rada Europy została utworzona po II wojnie światowej jako międzynarodowa organizacja, której celem było promowanie demokracji, praw człowieka i rządów prawa. Konwencja została przyjęta w 1950r. Państwa są zobowiązane do przestrzegania zobowiązań wynikających z Konwencji, gdy stają się jej stronami w drodze ratyfikacji. Wszystkie Państwa Członkowskie [Rady Europy] ratyfikowały Konwencję.

Istnieje wiele Protokołów dodatkowych do Konwencji, które uzupełniają jej postanowienia poprzez poszerzenie katalogu praw gwarantowanych przez Konwencję. Państwa członkowskie mogą zdecydować o przyjęciu Protokołów dodatkowych poprzez ich ratyfikację, przy czym nie każde państwo związało się wszystkimi Protokołami dodatkowymi. Należy sprawdzić, które spośród Protokołów dodatkowych zostały ratyfikowane przez Państwa na stronie Biura Traktatowego Rady Europy.

Please note: We invite you to send us any suggestions that may improve the content or the presentation of this website. Please feel free to fill in this information on the contact form provided for this purpose.