Većina učenika u Crnoj Gori školu doživljava kao bezbjedno mjesto i osjeća pripadnost školskoj zajednici, ali podaci novog istraživanja Savjeta Evrope pokazuju da je vršnjačko nasilje i dalje ozbiljan problem, posebno u verbalnom, socijalnom i digitalnom obliku.
Prema nalazima „Istraživanja o vršnjačkom nasilju, nasilju na internetu i nasilju u školama u Crnoj Gori“, gotovo 44 odsto učenika barem jednom je ispoljilo neki oblik nasilnog ponašanja prema vršnjacima. Najčešći oblici su ismijavanje, vrijeđanje, ogovaranje i isključivanje iz grupe, dok učenici sve češće ukazuju i na ozbiljnost nasilja u online prostoru.
Istraživanje je obuhvatilo 3.975 učenika osnovnih i srednjih škola, 842 roditelja i 1.025 zaposlenih u školama, a sprovedeno je u 169 škola širom Crne Gore u okviru projekta „Prevencija nasilja u školama u Crnoj Gori“, koji realizuje Savjet Evrope u partnerstvu sa Ministarstvom prosvjete, nauke i inovacija, uz finansijsku podršku Njemačke.
Gotovo 80 odsto zaposlenih u školama smatra da nasilje postoji, ali ga većina procjenjuje kao rijetku ili povremenu pojavu. Ipak, čak oko 90 odsto njih navodi da su verbalni oblici nasilja, poput vrijeđanja i pogrdnih imena, prisutni u školama. Posebnu zabrinutost izražavaju zbog uticaja digitalnih tehnologija i sve prisutnijeg nasilja na internetu.
Sličnu zabrinutost dijele i roditelji — više od polovine njih smatra da se nasilje među djecom javlja često ili povremeno, dok 83,6 odsto ocjenjuje da su uvrede i vrijeđanja na internetu česta pojava. Istovremeno, više od polovine porodica ne postavlja ograničenja u korišćenju interneta, što dodatno povećava rizik od digitalnog nasilja.
Posebna vrijednost istraživanja ogleda se u parnom metodološkom pristupu, kroz koji su roditelj i dijete analizirani kao jedinstvena cjelina. Nalazi pokazuju da roditelji i djeca često različito doživljavaju iste probleme, pri čemu roditelji nerijetko procjenjuju da su nasilje, anksioznost i online rizici manje izraženi nego što ih djeca zaista doživljavaju.
Kvalitativni dio istraživanja obuhvatio je i intervjue sa predstavnicima relevantnih institucija, kao i međunarodnim organizacijama, organizacijama civilnog društva i stručnim udruženjima. Zajednička poruka sagovornika može se sažeti u jednu rečenicu: problem je prepoznat, ali sistem još uvijek reaguje više kada do nasilja dođe, nego što ga uspješno prevenira.
Ključna poruka izvještaja jeste da je problem vršnjačkog nasilja prepoznat, ali da sistem i dalje više reaguje kada do nasilja dođe nego što ga uspješno prevenira. Zbog toga se među glavnim preporukama izdvajaju uspostavljanje sistema ranog prepoznavanja nasilja, jasni mehanizmi prijavljivanja za učenike, jačanje kapaciteta škola za reagovanje, bolja saradnja sa roditeljima i snažniji fokus na digitalnu bezbjednost.
Izvještaj Istraživanja o vršnjačkom nasiju, nasilju na internetu i nasilju u školama u Crnoj Gori je sada javan i dostupan na crnogorskom i engleskom jeziku:
Sažetak izvještaja – Crnogorski
