Back Հայաստանը խթանում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների կատարումը՝ իրավական բարեփոխումների և կարողությունների զարգացման միջոցով

Աշխատաժողով` նվիրված դատական պրակտիկայում առկա մարտահրավերներին թվային խուզարկության համատեքստում
Հայաստանը խթանում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների կատարումը՝ իրավական բարեփոխումների և կարողությունների զարգացման միջոցով

2021 թվականին Հայաստանը Եվրոպայի խորհրդի աջակցությամբ կարևոր քայլ կատարեց Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի որոշումների կատարման արդյունավետության ամրապնդման ուղղությամբ՝ ընդունելով և կիրառելով քրեական և քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքները: Այս օրենսդրական բարեփոխումները էական առաջընթաց էին ներպետական օրենսդրությունը եվրոպական չափանիշներին համապատասխանեցնելու գործընթացում։

Միևնույն ժամանակ ներկայիս մարտահրավերներն ավելի սերտորեն առնչվում են իրավակիրառ պրակտիկային։ Դատավորների, դատախազների և իրավական ոլորտի մասնագետների համար կազմակերպվող շարունակական վերապատրաստումների միջոցով ապահովվում են Քրեական և Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքերում առկա նորարարական մոտեցումների, մասնավորապես թվային խուզարկության հետ կապված դրույթների ճիշտ ըմբռնումը և կիրառումը:

Մայիսի 26-ին և 27-ին կազմակերպված աշխատաժողովը  իրավական ոլորտի մասնագետներին հնարավորություն ընձեռեց Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ներկայացուցիչների և Եվրոպայի խորհրդի Վճիռների կատարման վարչության գործընկերների հետ քննարկելու այնպիսի կարևորագույն հարցեր, ինչպիսիք են միջամտությունը էլեկտրոնային սարքերի աշխատանքի նկատմամբ, ինչպես ամրագրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, նաև փոխհատուցման մեխանիզմների գործնական կիրառումը: Այս համատեղ նախաձեռնությունը վկայում է Հայաստանի պատրաստակամության մասին՝ ապահովելու Եվրոպական կոնվենցիայով ստանձնած պարտավորությունների կատարումը և արդյունավետ իրավական պաշտպանության մեխանիզմների կիրառումը ներպետական մակարդակում։

Եվրոպայի խորհրդի Մարդու իրավունքների և իրավունքի գերակայության գլխավոր տնօրինության Մարդու իրավունքների հարցերով տնօրեն Քլեր Օվեյը ընդգծեց արդյունավետ համագործակցությունը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի և Միջազգային իրավական հարցերով Հայաստանի ներկայացուցչի գրասենյակի միջև և նշԵց. «Ձեռք բերված առաջընթացը հնարավոր չէր լինի առանց ձեր ակտիվ ներգրավվածության և նվիրվածության»:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախագահ Լիլիթ Թադևոսյանն իր խոսքում ընդգծեց, որ այս միջոցառումը կարևոր է՝ ինչպես Եվրոպայի խորհրդի հետ համագործակցությունը խորացնելու, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունն ապահովելու համար: Վճռաբեկ դատարանի նախագահը նաև հավելեց, որ Վճռաբեկ դատարանը կարևոր դերակատարություն ունի՝ այդ իրավունքների հնարավոր խախտումները կանխարգելելու հարցում։

Միջազգային իրավական հարցերով ներկայացուցչի պաշտոնակատար Լիպարիտ Դրմեյանը ընդգծեց քննարկվող թեմայի առանձնահատուկ կարևորությունը ոչ միայն մարդու իրավունքների տեսանկյունից, այլև Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի համատեքստում։ Նա կարևորեց գործնական դժվարությունների լուծման, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարման միջոցով մարդու իրավունքների պաշտպանության համատեղ կարողությունների հզորացման անհրաժեշտությունը։

Աշխատաժողովը կազմակերպվել էր Եվրոպայի խորհրդի «Հայաստանում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարման շարունակական աջակցություն» ծրագրի շրջանակներում, որը իրականացվում է Եվրոպայի խորհրդի՝ Հայաստանի համար 2023-2026 թթ Գործողությունների ծրագրի շրջանակներում:

ԵՐԵՎԱՆ, ՀԱՅԱՍՏԱՆ 26-27 ՄԱՅԻՍԻ, 2025թ․
  • Diminuer la taille du texte
  • Augmenter la taille du texte
  • Imprimer la page
Ո՞րն է ծրագրի նպատակը

Ծրագիրը Եվրոպայի խորհրդի շարունակական ջանքերի մասն է՝ ուղղված աջակցելու Հայաստանին մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշների արդյունավետ կիրառման գործում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դատական վարույթների չափազանց երկարատևության, ներպետական դատարանների վճիռները չկատարելու կամ ուշ կատարելու խնդիրներին, մինչդատական փուլում արդյունավետ դատական վերահսկողությանը, հավաքների ազատության իրավունքին, վատ վերաբերմունքի և կյանքից զրկելու ենթադրյալ դեպքերի արդյունավետ քննությանը։

Եվրոպայի խորհրդի` Հայաստանի համար իրականացվող գործողությունների 2023-2026 թթ․ ծրագիրը հստակ ընդգծում է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի (ՄԻԵԿ) արդյունավետ կիրառման կարևորությունը, ինչպես նաև ներպետական մակարդակում ՄԻԵԿ կառուցակարգի արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված գործողությունների անհրաժեշտությունը: 

 Սկիզբը՝ 2023 թ․ հունվար

 Տևողությունը՝ 36 ամիս

 Ֆինանսավորում ` 800,000 եվրո,  Եվրոպայի խորհրդի Հայաստանի համար իրականացվող գործողությունների 2023–2026 թվականների ծրագրին աջակցող դոնորներ և Մարդու իրավունքների հավատարմագրային հիմնադրամ

Կոնտակտային անձ՝ Գայանե Հովհաննիսյան, ծրագրի ավագ պատասխանատու

Ովքե՞ր են ծրագրի շահառուները
  • Արդարադատության նախարարություն
  • Վճռաբեկ դատարան
  • Բարձրագույն դատական խորհուրդ
  • Գլխավոր դատախազություն
  • Ներքին գործերի նախարարություն
  • լայն հասարակություն
Ինչպե՞ս է իրականացվում ծրագիրը

զգային գործընկերների հետ հաստատված կառուցողական համագործակցությունը հիմք ընդունելով՝ Եվրոպայի խորհուրդը կշարունակի աջակցել նրանց կարողությունների զարգացմանը՝ փորձագիտական կարծիքների, աշխատաժողովների, սեմինարների, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) առանցքային նախադեպային իրավունքին նվիրված վերապատրաստման դասընթացների, ինչպես նաև համապատասխան ուսումնական այցերի միջոցով։ Արդյունքում վերը նշված կառույցները կկարողանան արդյունավետ դերակատարում ունենալ Հայաստանի դեմ ՄԻԵԴ վճիռների կատարման գործընթացում, և ներպետական մակարդակում ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքը կկիրառվի միատեսակ կերպով:

Ի՞նչ արդյունքի ենք ակնկալում հասնել
  • Մինչդատական փուլում արդյունավետ դատական վերահսկողությանը, վատ վերաբերմունքի և կյանքից զրկելու ենթադրյալ դեպքերի, ինչպես նաև հավաքների ազատության իրավունքին առնչվող գործերի արդյունավետ քննությանը վերաբերող ներպետական օրենսդրությունը և պրակտիկան կբարելավվեն և կհամապատասխանեցվեն եվրոպական չափանիշներին:
  • Արդարադատության նախարարության հարկադիր կատարման ծառայության մասին օրենսդրությունը կբարելավվի, որպեսզի համապատասխան իրավական կառուցակարգ և երաշխիքներ ապահովվեն՝ բացառելու ներպետական դատարանների վճիռների չկատարումը կամ ուշ կատարումը:
  • ՄԻԵԴ վճիռների կատարման վերահսկմանն ուղղված իշխանությունների ջանքերը կբարելավվեն և ավելի համակարգված կլինեն: