Back Առողջապահական գրագիտություն. ավելի մատչելի և ներառական առողջապահական համակարգի կառուցում Հայաստանում

Ոլորտային քաղաքականություն մշակողները, փորձագետները, բուժաշխատողները և իրավաբանները համատեղ աշխատում են պետություն-հասարակություն հաղորդակցությունը ամրապնդելու ուղղությամբ՝ ուղղված առողջապահության հավասար հասանելիության բարելավմանը։
Առողջապահական գրագիտություն. ավելի մատչելի և ներառական առողջապահական համակարգի կառուցում Հայաստանում

Առողջապահական գրագիտությունը հիմնարար ներդրում ունի մարդու իրավունքների՝ առողջապահական ծառայությունների հավասար հասանելիության սկզբունքի պաշտպանության համար, հատկապես, երբ առկա առողջապահական ռեսուրսները բնակչության որոշ խմբերի համար ավելի քիչ հասանելի են տարբեր հանգամանքների պատճառով։

Առողջապահական գրագիտությունը՝ անհատների կողմից առողջապահական տեղեկատվությունը գտնելու, հասկանալու և օգտագործելու կարողությունն է, որը հիմնարար նշանակություն ունի արդար, դիմացկուն և իրավունքահեն առողջապահական համակարգեր կառուցելու համար: Այնուամենայնիվ, այսօր եվրոպացիների գրեթե կեսը բախվում է առողջապահական տեղեկատվության և ծառայությունների հասանելիության կամ օգտագործելու մարտահրավերների հետ, հատկապես ամենախոցելի խմբերի շրջանում, ինչը խորացնում է անհավասարությունները և ավելացնում հանրային ծախսը:

Եվրոպայի խորհուրդը աջակցում է իր անդամ պետություններին՝ բարելավելու առողջապահական տեղեկատվության և ծառայությունների հասանելիությունը, ինչպես նաև որոշումների կայացման գործընթացը մարդկանց մոտեցնելուն՝ ներգրավելով պետական հաստատությունները և կենտրոնանալով խոցելի խմբերի առողջապահական կարիքների վրա:

Այս աջակցության շրջանակներում և Հայաստանում այս մարտահրավերին արձագանքելու նպատակով Եվրոպայի խորհուրդը կազմակերպել էր երկօրյա նպատակային կարողությունների զարգացման աշխատաժողով, ուղղված պետության և քաղաքացիների միջև հարաբերությունների ամրապնդմանը և ավելի հասանելի ու ներառական առողջապահական համակարգերի կառուցման խթանմանը: Միջոցառումը նպաստել է ոլորտային քաղաքականություն մշակողների, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների, և բուժաշխատողների և առողջապահության ոլորտի իրավաբանների, ինչպես նաև առողջապահության ոլորտը լուսաբանող լրագրողների գիտելիքների բարելավմանը առողջապահական գրագիտության հիմնական սկզբունքների և դրանց գործնական կիրառման վերաբերյալ: Մասնակիցները ուսումնասիրել են, թե ինչպես տրամադրել ավելի պարզ ու հստակ առողջապահական տեղեկատվություն, աջակցել բժշկական օգնության և սպասարկման վերաբերյալ իրազեկված որոշումների կայացմանը, ինչպես նաև թվային առողջապահական ծառայությունների օգտագործմանը և ապահովել, որ ծառայությունները հասանելի լինեն բոլորի՝ այդ թվում, խոցելի խմբերի համար:

Գործնական վարժությունների և ուղեկցվող քննարկումների միջոցով մասնակիցները բարելավեցին հաղորդակցման հմտությունները և մշակեցին թիրախային մոտեցումներ՝ հանրության հետ ավելի արդյունավետ փոխազդեցության համար, ինչը նպաստում է համակարգի նկատմամբ վստահության բարձրացմանը: Միջոցառումը առաջնորդվում էր Եվրոպայի խորհրդի չափանիշներով, այդ թվում՝ Եվրոպական սոցիալական խարտիայով և Մարդու իրավունքների և կենսաբժշկության մասին կոնվենցիայով (Օվիեդոյի կոնվենցիա) և հիմնված էր Եվրոպայի խորհրդի առողջապահական գրագիտության ուղեցույցի վրա:

Միջոցառումը կազմակերպվել էր Եվրոպայի խորհրդի՝ «Մարդու իրավունքները կենսաբժշկության մեջ III» ծրագրի շրջանակում, որն իրականացվում է Եվրոպայի խորհրդի՝ Հայաստանի համար 2023-2026թթ գործողությունների ծրագրի շրջանակում։

 

ԵՐԵՎԱՆ, ՀԱՅԱՍՏԱՆ 11-12 ԱՊՐԻԼԻ, 2026թ․
  • Diminuer la taille du texte
  • Augmenter la taille du texte
  • Imprimer la page
Ո՞րն է ծրագրի նպատակը

Հիմնվելով Եվրոպայի խորհրդի՝ Հայաստանի համար իրականացվող գործողությունների 2019-2022թթ․ և 2023-2026թթ․ ծրագրերի շրջանակներում իրականացված «Մարդու իրավունքների պաշտպանությունը կենսաբժշկության ոլորտում» ծրագրի առաջին երկու փուլերի արդյունավետ իրականացման արդյունքում գրանցված ձեռքբերումների վրա՝ ծրագրի այս փուլում նախատեսվում է շարունակել աջակցություն տրամադրել Հայաստանի կառավարությանը՝ կենսաբժշկության և առողջապահության ոլորտի ազգային օրենսդրությունը եվրոպական չափանիշներին ներդաշնակեցնելու ուղղությամբ, որոնք ամրագրված են Եվրոպայի խորհրդի՝ Կենսաբանության և բժշկության նվաճումների կիրառման առնչությամբ մարդու իրավունքների և արժանապատվության պաշտպանության մասին կոնվենցիով՝ հայտնի որպես Օվիեդոյի կոնվենցիա, և որը կենսաբժշկության ոլորտում մարդու իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված իրավաբանորեն պարտադիր ուժ ունեցող միակ միջազգային փաստաթուղթն է։

Եվրոպայի խորհրդի և Հայաստանի կառավարության միջև արդյունավետ համագործակցության արդյունքում Հայաստանի Հանրապետությունը 2024թ․ մայիսին ստորագրել է Օվիեդոյի կոնվենցիան և պատրաստվելով այն նաև վավերացնել՝ արտահայտել իր հանձնառությունը կենսաբժշկության ոլորտում մարդու իրավունքների պաշտպանության ուղղությամբ։

Ծրագրի նախորդ երկու փուլերի իրականացման ընթացքում ձեռք բերված արդյունքներից և քաղված դասերից ելնելով՝ այս Ծրագիրն աջակցություն կտրամադրի քաղաքականության մշակման և իրականացման մակարդակում՝ աջակցելով կառավարությանը իրականացնելու առողջապահության ոլորտում բարեփոխումները։ Ծրագիրը մասնավորապես նպատակաուղղված է.

  • Աջակցել կառավարության՝ կենսաբժշկական ոլորտում իրավական դաշտը եվրոպական չափանիշներին և մասնավորապես Օվիեդոյի կոնվենցիայով սահմանված չափանիշներին համապատասխանեցնելու ջանքերին;
  • Աջակցել բուժաշխատողներին և իրավաբաններին Օվիեդոյի կոնվենցիայով ամրագրված չափանիշներին առավել համապատասխան պրակտիկաներ և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ կիրառելու ուղղությամբ;
  • Խթանել պացիենտակենտրոն մոտեցումը առողջապահության ոլորտում;
  • Խթանել առողջապահական հարցերի շուրջ հանրային երկխոսությունը;
  • Աջակցել Ղարաբաղի բուժաշխատողների՝ Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական համակարգին ինտեգրմանը:

Որպես Հայաստան փախստականների ներհոսքին արձագանքելու միջոցառումների համալիր փաթեթի բաղկացուցիչ մաս` ծրագիրը կշարունակի աջակցել ՀՀ կառավարության ջանքերին՝ Ղարաբաղի բուժաշխատողներին Հայաստանի առողջապահական համակարգում ինտեգրելու հարցում։

 Սկիզբ՝ 1 հունվարի 2025 թ․

 Տևողություն՝ 24 ամիս

 Ֆինանսավորում՝ 600,000 եվրո, Եվրոպայի խորհրդի Հայաստանի համար իրականացվող գործողությունների 2023–2026 թվականների ծրագրին աջակցող դոնորներ

Կոնտակտային անձ՝ Մերի Կատվալյան, Ծրագրի ավագ պատասխանատու

Ովքե՞ր են ծրագրի շահառուները
  • ՀՀ առողջապահության նախարարություն
  • ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ
  • ՀՀ ազգային ժողովի առողջապահության հարցերի մշտական հանձնաժողով
  • ՀՀ ազգային ժողովի մարդու իրավունքների և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողով
  • ՀՀ արդարադատության նախարարություն
  • ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն
  • ՀՀ առողջապահության ազգային ինստիտուտ
  • Երևանի պետական բժշկական համալսարան
  • լայն հասարակություն
Ինչպե՞ս է իրականացվում ծրագիրը

Համագործակցության ծրագիրն իրականացվում է Եվրոպայի Խորհրդի կողմից Հայաստանի համար 2023-2026թթ․ գործողությունների ծրագրով կենսաբժշկության ոլորտում մարդու իրավունքների պաշտպանության համար սահմանված առաջնահերթություններին համահունչ։ Ինչպես նշված է Գործողությունների ծրագրում՝ Հայաստանի կառավարությունը Եվրոպայի խորհրդի հետ միասին կենսաբժշկության ոլորտում մարդու իրավունքների պաշտպանությունն ամրապնդման հարցը ճանաչել են իրենց առաջնահերթություններից մեկը։

Ի՞նչ արդյունքի ենք ակնկալում հասնել
  • Գործող օրենսդրական նորմերն ու իրավակիրառ գործընթացները համապատասխանեցված են Օվիեդոյի կոնվենցիայում ամրագրված սկզբունքներին:
  • Բարձրացել է կենսաբժշկության ոլորտում մարդու իրավունքների պաշտպանության մակարդակը:
  • Բարելավվել է առողջապահական թեմաներով հանրային  երկխոսության մակարդակը։
  • Հայաստանը ավելի պատրաստված է Օվիեդոյի կոնվենցայի հնարավոր հետագա վավերացմանը:
Տեսանյութեր

Օվիեդոյի կոնվենցիան պաշտպանում է մարդու իրավունքները կենսաբժշկության ոլորտում

 

Հայաստան. Օվիեդոյի կոնվենցիա

 

Հարցազրույց առողջապահության մասնագետների էթիկայի հանձնաժողովի նախագահի հետ

 

Օվիեդոյի կոնվենցիայի վավերացումը Հայաստանի կողմից