Geri

Sovyet baskı rejimi mağdurları için adaletin yerini bulması

Klaus ve Yuri Kiladze/Gürcistan Davası  | 2010

Sovyet baskı rejimi mağdurları için adaletin yerini bulması

Babam 1937 yılında idam edildi – Sanırım önce idam edilmiş, daha sonra da mahkum edilmişti….Daha sonra annem bir hainin aile üyesi olduğu için tutuklanmış ve 8 yıl hapse mahkum edilmişti. O sırada erkek kardeşim 9 ben 11 yaşındaydım.

Klaus Kiladze, Radio Free Liberty - © Fotoğraf Radio tavisupleba

Ön bilgiler

1937 yılında Kiladze kardeşlerden Klaus on bir, Yuri dokuz yaşındaydı. O yıl babaları Sovyet makamlarınca vurularak öldürülmüştü. Ertesi yıl anneleri Sovyet rejimine karşı kampanya sürdürme suçuyla 8 yıl Sovyet çalışma kampına sürülmüştü.

Klaus and Yuri Tiflis’te tutuklanma korkusuyla yaşıyorlardı. Yetkililer Kiladze kardeşleri tutuklayarak ailelerinin apartman dairesine ve içindeki eşyalara el koydular. “Vatan hainlerinin çocukları” oldukları için Klaus ve Yuri dövülüp aşağılandı ve korkunç koşullarda gözaltında tutuldular. Bu deneyimleri sırasında gıdasız kaldılar, tifo hastalığına yakalandılar ve uyuz oldular.

1997 yılında Gürcistan’da Sovyet baskı rejimi mağdurlarının tazminat hakkına dair bir yasa çıkarıldı. Klaus ve Yuri 2005 yılında tazminat talebiyle başvurdular. Ancak mahkeme Kiladze biraderlere yasalar henüz tamamlanmadığından beklemek zorunda olduklarını bildirdiler. Kendilerine tazminat ödenmesi de reddedildi.

AİHM kararı

AİHM, Gürcü makamlarının tazminat hakkına dair bir yasa çıkardıktan sonra Klaus ve Yuri’nin bu hakkı talep etmelerini reddetmelerinin makul olmadığına hükmetti. Tazminat hakkının verilmesi üzerinden on yıl geçtiği halde tazminatla ilgili yasal düzenlemelerin hala tamamlanmamış olması Klaus ve Yuri’nin değil, yetkili makamların hatasıydı.

Yetkililer bu şartlar altında Klaus ve Yuri’nin tazminat talebini reddederek bu şahısların mülkiyet hakkını ihlal etmişlerdi.

Bu son derece önemli bir karar çünkü mahkeme açık bir biçimde Gürcistan hükümetinin baskı döneminin mağdurlarına ödeme yapabilmek için tazminat yasalarını uygulaması ve bütçe planlamasını yapması gerektiğini belirtiyor.

Philip Leach, Kiladze biraderlerin avukatlarından biri, Radio Free Liberty’den alıntı

Müteakip gelişmeler

Klaus ve Yuri Kiladze’ye tazminat ödendi.

2011 yılında Sovyet siyasi baskı rejiminin bütün mağdurlarının ve bunların birinci kuşak mirasçılarının tazminat hakkına etkili erişim sağlaması için yasada değişiklik yapıldı. Böylece binlerce diğer mağdur da tazminat alabildi.


İlgili örnekler

Bir gazeteye yapılan hukuki saldırının, ifade özgürlüğü alanında reformlar yapma ihtiyacına dikkat çekmesi

Bir cumhurbaşkanlığı seçiminden önce The Day adlı gazetede iki başkan adayını eleştiren yazılar yayınlandı. Siyasiler gazete sahiplerine tazminat davası açıp davayı kazandılar. Strazburg Mahkemesi gazete sahiplerinin sadece görüş yayınladıkları için cezalandırıldıklarına, bunun da ifade özgürlüklerini ihlal ettiğine hükmetti. Dava Ukrayna’da ifade özgürlüğünün korunmasını sağlayacak reformlar...

Read more

Çok büyük miktarlarda tazminat ödemeye mahkum edilen dergi yayın yönetmeninin adalete kavuşması – ve ifade özgürlüğünün korunması için yeni kuralların oluşturulması

Emekli gazeteci Veseljko Koprivica hakaret davasını kaybettikten sonra mahkeme tarafından çok büyük miktarlarda tazminat ödemesine karar verildi. Strazburg Mahkemesi takdir edilen tazminatın aşırı yüksek olması nedeniyle Bay Koprivica’nn ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Karadağ Yüksek Mahkemesinin verdiği bir karara göre de, hakaret davalarında takdir edilen tazminat miktarının...

Read more

Polis zulmü iddialarıyla ilgili yazı yazan gazeteciye dava açılmasını müteakiben ifade özgürlüğü konusunda reformlar yapılması

1980’li yılların başında Thorgeir Thorgeirson Reykjavik’te polis zulmü konusunda bir sorun olduğunu iddia ederek yazılar yazmıştı. Yazıları bir polis memuruna dava açılmasıyla ve kamuoyunda yer alan çeşitli iddialara dayanıyordu. Ancak Thorgeirson Reykjavik emniyet müdürlüğüne hakaretten mahkum edildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bunun Thorgeirson’ın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti...

Read more

Siyasetçinin eşcinsel düşmanı davranışını eleştiren derginin para cezasına çarptırılması

Mladina dergisi parlamento görüşmelerinde kullandığı eşcinsel düşmanı ifadeleri nedeniyle bir parlamenteri eleştiren bir makale yayınladı. Politikacı eleştirinin kendisini rencide ettiğini öne sürerek dergiye dava açtı. Slovenya mahkemeleri dergi aleyhine karar vererek dergiyi tazminat ödemeye mahkum etti. AİHM bunun derginin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Karar ifade özgürlüğünü...

Read more

Gazetecinin siyasi yolsuzluk iddialarıyla ilgili haber yapması üzerine kendisine dava açılmasından sonra ifade özgürlüğü hakkının daha iyi koruması

2000 yılı Temmuz’unda Ilnar Gorelishvili çeşitli pahalı mülkleri olan bir siyasiyle ilgili bir yazı yazdı. Yazıda mütevazı bir maaşla kamu hizmetinde çalışırken bunları nasıl satın alabildiğini sorguladı. Siyasi, gazeteciye hakaret davası açtı ve kazandı. AİHM Gürcü yasalarının Bn. Gorelishvili’nin görüşlerini bildirme hakkını gereken biçimde koruyamadığına hükmetti.

Read more

Gazetecilere dava açılmasını müteakiben ifade özgürlüğünü korumaya yönelik reformlar yapılması

Matti Paloaro ve Pentti Eerikäinen gazeteciydiler. Kamu parasını suiistimal eden ve daha sonra hapis cezasına çarptırılan bir iş kadınının davasıyla ilgili haber yaptılar. İş kadını davasıyla ilgili haber yaparak özel yaşam hakkını ihlal ettikleri gerekçesiyle gazetecileri dava etti. İş kadını Fin mahkemelerinde açtığı davayı kazandı – ancak Strazburg Mahkemesi gazeteciler lehinde karar verdi.

Read more

Soru sorduğu için mahkum edilen gazeteci AİHM’de açtığı davayı kazanır

Portekiz futbolundaki yolsuzluk iddialarına ilişkin bir haber programında José Manuel Colaço Mestre konuğuna o dönemde aynı zamanda hem Porto Futbol Kulübünün Başkanı hem de Portekiz Futbol Liginin Başkanı olan Bay Pinto de Costa’nın iki şapkalı rolüyle ilgili sorular sordu. Bu sorular nedeniyle gerek Bay Colaço Mestre gerekse işvereni Portekiz mahkemelerince ceza suçu oluşturan hakaret...

Read more

Senatörün hükümeti eleştirmesi üzerine hapis cezası alması

Senatör Miguel Castells hükümetin bir dizi cinayeti soruşturmadığını iddia eden bir makale yazdı. Castells hükümete hakaretten bir yıl hapse mahkum oldu. AİHM Bay Castells’in ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. İspanya Anayasa Mahkemesi daha sonra İspanya’da ifade özgürlüğüne daha fazla koruma sağlamak üzere içtihatlarında değişiklik yaptı.

Read more

Gazetenin ifade özgürlüğü zaferinin reformlara yol açması

1988 yılında Bladet Tromsø gazetesi bir devlet denetçisinin bazı fok balığı avcılarının av ihlali iddialarını yayınladı. Norveç mahkemeleri gazeteyi iftira ve karalama yapmakla suçladı ve yayınlarında hükmet raporlarına çok fazla bel bağladıklarını öne sürdüler. Strazburg Mahkemesi bunun gazetenin ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti, karar ifade özgürlüğünü korumaya yönelik...

Read more

Yasal mücadele sonucunda radyo ve televizyonda devlet tekelinin kaldırılması

1970’li ve 80’li yıllarda Avusturyalılar yerel Radyo ve TV istasyonları açmak istediler. Ancak Avusturya Yayın Kurumunun tekeli nedeniyle Avusturya yasaları bunu yasakladı. Strazburg Mahkemesi yasağın orantısız olduğuna ve ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Karar yayın kurallarının özgürleşmesini sağladı.

Read more

Küçük siyasi partiler için daha adil televizyon yayını

Küçük siyasi partilerle ilgili haberler televizyonlarda hemen hemen hiç yer almıyordu ve televizyon reklamı vermeleri de yasaktı. Strazburg Mahkemesi bu durumun Emekliler Partisine televizyonlardan mesajlarını iletme imkanı bırakmayarak, partinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Daha sonra siyasi içerikli yayın kurallarında değişiklik yapılarak, devlet televizyonunun TV haberlerinde...

Read more

Emekli memura makul ölçülerin ötesinde cezalar verilmesi üzerine yapılan reformlar

Sofija Tešić’in 170 Euro kadar bir emekli aylığı vardı. İftira davasını kaybettikten sonra borcunu ödemesi için her ay aylığının üçte ikisi kesiliyor – ilaç alacak parası kalmıyordu. Strazburg Mahkemesi bunun orantısız olduğuna hükmetti. Sırp mahkemeleri hakaret davası tazminatlarını sınırlayacak şekilde içtihatlarında değişiklik yaptılar. Aynı zamanda tazminatın uygulanmasına ilişkin usullerde...

Read more