Back ԽԿԿ-ի Հայաստանի վերաբերյալ դիտարկումներ․ ազատությունից զրկված անձանց շրջանում ոչ ֆորմալ հիերարխիային հակազդելու հարցում որոշակի առաջընթաց է գրանցվել, սակայն քրեակատարողական հիմնարկներում նյութական պայմաններն անհապաղ պետք է բարելավել

ԽԿԿ-ի Հայաստանի վերաբերյալ դիտարկումներ․ ազատությունից զրկված անձանց շրջանում ոչ ֆորմալ հիերարխիային հակազդելու հարցում որոշակի առաջընթաց է գրանցվել, սակայն քրեակատարողական հիմնարկներում նյութական պայմաններն անհապաղ պետք է բարելավել

Խոշտանգումների եւ անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոմիտեն (ԽԿԿ) հրապարակել է  2023 թվականի սեպտեմբերին Հայաստան կատարած պարբերական այցի վերաբերյալ զեկույցը (տես նաև համառոտ ամփոփագիրը) Հայաստանի իշխանությունների կողմից ստացված պատասխանի հետ համատեղ։ Պատվիրակությունն ուսումնասիրել է ոստիկանության և ռազմական մարմինների կողմից ազատությունից զրկված անձանց, ինչպես նաև մի քանի քրեակատարողական հիմնարկներում (ՔԿՀ), Դատապարտյալների հիվանդանոցում և սոցիալական խնամքի կենտրոններում («ինտերնատներ») գտնվող անձանց իրավիճակը։

Ոստիկանության հսկողության տակ գտնվող անձանց պարագայում պատվիրակությանը հարցազրույց տված անձանց մեծ մասը պնդել են, որ ոստիկանությունը իրենց նկատմամբ պատշաճ կերպով է վարվել։ Այնուամենայնիվ,  պատվիրակությունը հավաքագրել է որոշակի մեղադրանքներ ոստիկանության կողմից կալանավորված անձանց նկատմամբ վերջերս ցուցաբերած ֆիզիկական վատ վերաբերմունքի դեպքերով, մասնավորապես՝ հարցաքննության ժամանակ՝ ըստ տեղեկությունների խոստովանություն կամ այլ տեղեկություն կորզելու նպատակով։

Այցելած քրեակատարողական հիմնարկներում ԽԿԿ պատվիրակությունը քրեակատարողական հիմնարկների աշխատակիցների կողմից որևէ ֆիզիկական վատ վերաբերմունքի դեպքերով մեղադրանք չի ստացել։ Ազատությունից զրկված անձանց շրջանում ոչ ֆորմալ հիերարխիայի ազդեցությունը կարծես նվազեցվել է՝ մասամբ քրեակատարողական հիմնարկի ենթամշակույթին անդամակցելը վերջերս քրեականացնելու և Երևան-Կենտրոն ՔԿՀ-ում ամենաազդեցիկ և ամենաքիչ համատեղելի «քրեական հեղինակություններին» առանձնացնելու քրեակարատարողական հիմնարկի վարչական կազմի կայացրած որոշման շնորհիվ։ Այնուամենայնիվ, ազատությունից զրկված անձանց միջև բռնությունը դեռևս լիովին արմատախիլ չի արվել հատկապես Նուբարաշեն և Արթիկ ՔԿՀ-ներում։ ԽԿԿ-ն առաջարկել է վճռական քայլեր ձեռնարկել ազատությունից զրկված անձանց շրջանում ոչ ֆորմալ հիերարխիայի ազդեցությանը վերջ տալու նպատակով։

Ինչ վերաբերում է քրեակատարողական հիմնարկներում նյութական պայմաններին, Աբովյան ՔԿՀ-ում ընթացիկ համապարփակ վերանորոգումը որպես դրական զարգացում է դիտարկվել, բայց մնացած դեպքերում, օրինակ՝ Նուբարաշեն ՔԿՀ-ում պայմանները ընդհանուր առմամբ շարունակում են մնալ շատ վատ, իսկ Արմավիր և Արթիկ ՔԿՀ-ներում միջին կարգավիճակ է։


 Մամլո հաղորդագրություն
Council of Europe anti-torture Committee on Armenia: some progress in countering informal prisoner hierarchy, but material conditions in prisons should be urgently improved

ՍՏՐԱՍԲՈՒՐԳ Խոշտանգումների եւ անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոմիտե 13 ՆՈՅԵՄԲԵՐ, 2024թ․
  • Diminuer la taille du texte
  • Augmenter la taille du texte
  • Imprimer la page

 Սկիզբ՝ 2023 թ․ հունվարի 1

 Տևողություն՝ 24 ամիս

 ֆինանսավորում՝ ` 500,000 եվրո, Եվրոպայի խորհրդի Հայաստանի համար իրականացվող գործողությունների 2023–2026 թվականների ծրագրին աջակցող դոնորներ

 Ծրագրի թերթիկ

Գործընկերները` Արդարադատության նախարարություն, Պրոբացիայի պետական ծառայություն

Հիմնվելով 2019-2022թթ․ իրականացված «Աջակցություն Հայաստանում Պրոբացիայի ծառայության զարգացմանը» ծրագրի արդյունքների վրա՝ Եվրոպայի խորհրդի Հայաստանի համար իրականացվող գործողությունների 2023-2026թթ․ ծրագրի կողմից ֆինանսավորվող «Աջակցություն Հայաստանում Պրոբացիայի ծառայության հզորացմանը» ծրագիրը աջակցել է ազգային իշխանություններին՝ նպաստելով պրոբացիոն ծառայությունների կիրառմանը երկրում՝ դրանով իսկ բարձրացնելով հանրության անվտանգությունն ու արդարադատության արդար իրականացումը։

Այն իրականացվել է Արդարադատության նախարարության և Պրոբացիայի պետական ծառայության, ինչպես նաև այլ ներպետական շահագրգիռ կողմերի՝ ներառյալ քաղաքացիական հասարակության այն կազմակերպությունների հետ սերտ համագործակցությամբ, որոնք պրոբացիայի ոլորտում ակտիվ գործունեություն են ծավալում։

Ծրագրի իրականացմամբ իրականացվել են հետևյալ արդյունքների՝

  • Բարելավվել է պրոբացիայի ծառայողների գիտելիքներն ու հմտությունները պրոբացիոն մեթոդների, ռիսկերի և կարիքների գնահատման գործիքի և վերականգնողական ծրագրերի վերաբերյալ՝ արդյունավետ և կայուն ուսումնական կենտրոնների և անձնակազմի կանոնավոր գնահատման միջոցով։
  • Բարելավվել է համագործակցությունը քրեական արդարադատության համակարգի բոլոր դերակատարների միջև՝ հիմնվելով պրոբացիայի ծառայության նոր գործառույթների և համապատասխան դերակատարության ու պարտականությունների ընդհանուր ըմբռնման վրա։
  • Բարելավվել է վերականգնողական/վերասոցիալականացման արդյունավետ ծրագրերին իրավախախտների հասանելիությունը։
  • Թարմացվել է e-probation համակարգը և աջակցել հետագայում դրա գործարկմանը։

Ծրագրի հիմնական փաստաթղթերն են՝ Եվրոպայի խորհրդի պրոբացիայի կանոնների վերաբերյալ անդամ երկրներին ուղղված Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի թիվ CM/Rec(2010)1 հանձնարարականը, CM/Rec(2017)3 հանձնարարականը համայնքային պատժամիջոցների և միջոցների վերաբերյալ եվրոպական կանոնների վերաբերյալ, CM/Rec(2014)4 հանձնարարականը էլեկտրոնային հսկողության մասին, Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի թիվ Rec(2003)22 հանձնարարականն անդամ երկրներին պայմանական ազատման վերաբերյալ, ինչպես նաև Խոշտանգումների կանխարգելման եվրոպական եվրոպական կոմիտեի (ԽԿԿ) և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) վճիռների եզրակացություններն ու առաջարկությունները: