Եվրոպայի խորհրդի անդամ 46 պետությունների արտաքին գործերի նախարարներն այսօր Նախարարների կոմիտեի տարեկան նիստի ընթացքում ընդունել են Եվրոպայի խորհրդի «Հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների լվացման, որոնման, առգրավման և բռնագրավման, ինչպես նաև ահաբեկչության ֆինանսավորման մասին» կոնվենցիայի («Վարշավայի կոնվենցիա») լրացուցիչ արձանագրությունը։
Նոր պայմանագիրը արդիականացնում է ակտիվների վերականգնման իրավական և ինստիտուցիոնալ շրջանակները՝ ի պատասխան ավելի բարդ, անդրազգային և տեխնոլոգիապես զարգացած հանցավոր ցանցերի։ Այն ընդլայնում է իշխանությունների կարողությունները՝ վերահսկելու և կասեցնելու կասկածելի գործարքները, ինչպես նաև բռնագրավելու հանցավոր գործունեության արդյունքում ձեռք բերված ակտիվները, ներառյալ կրիպտոակտիվները։
Եվրոպան զինվում է հանցավոր ցանցերը խաթարելու համար
«Ժողովրդավարական անվտանգությունը հիմնված է ուժեղ ինստիտուտների, հանրային վստահության և իրավունքի գերակայության վրա. դրանք այն հիմքերն են, որոնք խաթարվում են ապօրինի ֆինանսական հոսքերի պատճառով, երբ դրանք ազատորեն շարժվում են համաշխարհային ֆինանսական համակարգում՝ նոր տեխնոլոգիաների աջակցությամբ։ Այս արձանագրությամբ պետությունները ձեռք են բերում ավելի ուժեղ միջոցներ՝ փողերի լվացման դեմ պայքարելու, հանցավոր ցանցերը խաթարելու, սահմաններից և տեխնոլոգիաներից անդին ժողովրդավարությունը պաշտպանելու և ֆինանսական հանցագործությունների զոհերին ավելի լավ պաշտպանելու համար»,- ասել է Եվրոպայի խորհրդի Գլխավոր քարտուղար Ալեն Բերսեն։
Արձանագրությունը արդիականացնում և ամրապնդում է Վարշավայի կոնվենցիան՝ փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի հիմնարար գործիքը, և հիմնվում է ավելի քան երկու տասնամյակի կիրառման փորձի, Ֆինանսական գործողությունների աշխատանքային խմբի (FATF) վերանայված չափանիշների և ԵՄ իրավական ժառանգության վրա։
Ինչպե՞ս կօգնի նոր արձանագրությունը պայքարել հանցավոր եկամուտների դեմ
Ներդրվում են մի շարք կարևոր նոր մեխանիզմներ։ Պետությունները կկարողանան բռնագրավել դատապարտված անձի ցանկացած ակտիվ, նույնիսկ եթե դրանք ուղղակիորեն կապված չեն կոնկրետ հանցագործությունների հետ, եթե ազգային դատարանը գտնի, որ գույքը ծագում է հանցավոր գործունեությունից։ Հնարավոր կլինի նաև բռնագրավում առանց քրեական դատավճռի՝ դատարանի որոշմամբ, եթե ակտիվները կասկածվեն որպես հանցավոր եկամուտ։ Երրորդ անձանց մոտ գտնվող հանցավոր ծագում ունեցող գույքը ևս կարող է առգրավվել կամ բռնագրավվել՝ բարեխիղճ գործող անձանց համար նախատեսված երաշխիքներով։
Արձանագրությունը պահանջում է, որ յուրաքանչյուր կողմ ստեղծի կամ նշանակի ակտիվների վերականգնման գրասենյակ, որը պատասխանատու կլինի հանցավոր ծագում ունեցող ակտիվների հայտնաբերման համար, ինչպես նաև ակտիվների կառավարման գրասենյակ՝ սառեցված, առգրավված և բռնագրավված ակտիվների պատշաճ կառավարման նպատակով։ Այն նաև ուժեղացնում է ֆինանսական հետախուզության ստորաբաժանումների լիազորությունները՝ ընդլայնելով տվյալներ ստանալու իրավունքը ավելի լայն շրջանակի սուբյեկտներից, ներառյալ վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցողները, և ընդլայնելով այն իրավիճակները, որոնցում այդ ստորաբաժանումները կարող են կիրառել վերահսկման և կասեցման իրենց լիազորությունները։
Իրավասու մարմինները արագ հասանելիություն կունենան ֆինանսական հաստատությունների և վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցողների մոտ պահվող տվյալներին, մասնավորապես՝ հաշիվների սեփականատերերի և կրիպտոակտիվների տերերի վերաբերյալ տեղեկություններին՝ կենտրոնացված ավտոմատացված կամ համարժեք արդյունավետ մեխանիզմների միջոցով։
Միջազգային համագործակցությունն ուժեղացնելու նպատակով արձանագրությունը ընդլայնում և բարելավում է տեղեկատվության փոխանակումը, նախատեսում է համատեղ քննչական խմբերի ստեղծման հնարավորություն, սահմանում է անդրսահմանային համագործակցության ձևաչափեր և կարգավորում պետությունների միջև ակտիվների բաշխման համաձայնագրերը։ Կողմերի ակտիվների վերականգնման և ակտիվների կառավարման գրասենյակների միջև անմիջական և պարտադիր համագործակցությունը կհեշտացնի տեղեկատվության փոխանակումն ու արագ գործողությունները՝ աջակցելու բռնագրավման ենթակա ակտիվների սառեցմանը կամ առգրավմանը։
Արձանագրության կարևոր առանձնահատկություններից է զոհերին տրվող առաջնահերթությունը։ Որոշ պայմաններում պետությունները կարող են վերադարձնել բռնագրավված գույքը օրինական սեփականատերերին կամ փոխհատուցել զոհերին նույնիսկ մինչև վերջնական բռնագրավման որոշման ընդունումը։ Արձանագրությունը նաև խրախուսում է պետություններին օգտագործել բռնագրավված կամ առգրավված հանցավոր ակտիվները սոցիալական կամ հանրային նպատակներով, օրինակ՝ թմրանյութերի վաճառքից առգրավված միջոցները վերականգնողական կենտրոններին աջակցելու համար։
Լրացուցիչ արձանագրությունը բաց կլինի ստորագրման համար կիբերհանցավորության թեմայով համաժողովի ընթացքում, որը կանցկացվի Ստրասբուրգում 2026 թվականի հոկտեմբերի 14-ին։ Այն ուժի մեջ մտնելու համար պահանջվում է հինգ վավերացում, որոնցից առնվազն երեքը՝ Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների կողմից։
Եվրոպայի խորհրդի «Հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների լվացման, որոնման, առգրավման և բռնագրավման, ինչպես նաև ահաբեկչության ֆինանսավորման մասին» կոնվենցիան (CETS No. 198), որը բացվել է ստորագրման համար Վարշավայում 2005 թվականին, առաջին միջազգային պայմանագիրն է, որն ընդգրկում է ինչպես փողերի լվացման, այնպես էլ ահաբեկչության ֆինանսավորման կանխարգելումն ու վերահսկումը։
Կոնվենցիան ներկայում ունի 39 մասնակից պետություն և ևս 5 ստորագրող, որոնք դեռ չեն վավերացրել այն, ներառյալ Եվրոպական միությունը։ Այն բաց է նաև Եվրոպայի խորհրդի անդամ չհանդիսացող պետությունների միանալու համար։ Կողմերի համաժողովը վերահսկում է կոնվենցիայի դրույթների կատարման ընթացքը։
Կոնտակտներ