Povodom Evropskog i svjetskog dana borbe protiv smrtne kazne, Evropska unija (EU) i Vijeće Evrope odlučno ponavljaju svoje jednoglasno protivljenje smrtnoj kazni u svakom momentu, na svakom mjestu i pod bilo kojim okolnostima.

Ove godine obilježavamo dvadesetu godišnjicu stupanja na snagu Protokola 13 Evropske konvencije o ljudskim pravima (ECHR), koji se odnosi na ukidanje smrtne kazne pod bilo kojim okolnostima. Pohvaljujemo sve zemlje članice Vijeća Evrope (uključujući sve zemlje članice EU) koje su ukinule smrtnu kaznu pod bilo kojim okolnostima i pozivamo zadnje dvije preostale zemlje članice Vijeća Evrope koje nisu još uvijek pristupile ovom Protokolu – Armeniju i Azerbejdžan – da to učine bez odlaganja.

Stabilno opadanje broja država širom svijeta u kojima se još uvijek izriče smrtna kazna potvrđuje globalni trend ukidanja ove okrutne, nehumane i neefikasne kazne. Manjina od 18 država, 9% ukupnog broja zemalja članica UN-a, još uvijek je izvršavala ovu kaznu tokom 2021. Pozivamo ove države da uvedu moratorij na smrtnu kaznu kao prvi korak ka njenom potpunom ukidanju.

EU i Vijeće Evrope snažno osuđuju konedavno korištenje smrtne kazne u okupiranom ukrajinskom gradu Donjeck. Naglašavamo da su ove kazne suprotne evropskim i međunarodnim zakonima koji se odnose na zaštitu ljudskih prava, uključujući Ženevske konvencije i s aolakšanjem pozdravljamo puštanje na slobodu pojedinaca kojima je bila izrečena takva kazna. Jednako tako, preziremo politički motivirane amandmane na Krivični zakonik Bjelorusije – kojima se izvršavanje smrtne kazne proširuje na "pokušaj krivičnih djela iz oblasti terorizma", sa eventualnom namjerom ciljana političkih disidenata – te potičemo organe vlasti da opozovu ovakvu odluku. Takođe pozivamo Singapur, Iran, Saudijsku Arabiju i druge države koje su nedavno povećale broj izvršenja ove kazne da se pridruže svjetskom trendu i napuste korištenje ove nehumane kazne.

EU i Vijeće Evrope pohvaljuju Kazakhstan zbog ratifikacije Drugog opcionog Protokola uz Međunarodnu povelju o građanskim i političkim pravima, čiji je cilj ukidanje smrtne kazne širom svijeta. Takođe pohvaljujemo Papua Novu Gvineju, Centralnu Afričku Republiku i Ekvatorijalnu Gvineju na ukidanju smrtne kazne tokom ove godine.

Nehumano i ponižavajuće postupanje je prirođeno smrtnoj kazni. Smrtna kazna doprinosi dugotrajnom fizičkom i psihičkom naruišavanju ljudskog zdravlja. Duševna agonija u očekivanju izvršenja ove kazne, te brutalne metode izvršenja su u suprotnosti sa Članom 3 Evropske konvencije o ljudskim pravimka, što je odavno prepoznato u presudama Evropskog suda za ljudska prava.

Konačno, EU i Vijeće Evrope ohrabruju sve države da se priključe Globalnoj alijansi za trgovinu koja ne podrazumijeva mučenje, a koja je pokrenuta 2017. godine i trenutno obuhvaća 62 države koje su posvećene ograničenju trgovine dobrima koja se koriste za vršenje mučenja i izvršenje smrtne kazne.

Smrtna kazna predstavlja nehumano i ponižavajuće postupanje, suprotno ljudskom dostojanstvu. Ona ne odvraća od vršenja krivičnih djela. Nijedan pravni sistem nije siguran od sudskih pogreški, koje mogu dovesti do gubitka nevinih života. Mi nećemo prestati zagovarati sve dok se smrtna kazna ne prestane izvršavati.