Geri

Senatörün hükümeti eleştirmesi üzerine hapis cezası alması

Castells/İspanya Davası   | 1992

Senatörün hükümeti eleştirmesi üzerine hapis cezası alması

1979’da bir senatör olarak Punto y Hora’da “Şok eden Cezasızlık” başlıklı bir yazı yazarak polisin veya yarı polis gruplarının işlediği cezasız kalan cinayetlere değindim….Milletin yüksek kurumlarına hakaretten bir yıl hapis cezası [aldım].

Miguel Castells, El Nacional - © Fotoğraf NacióDigital

Ön bilgiler

Miguel Castells bir avukattı ve İspanya senatosu üyelerindendi. 1979’da yetkili makamların, aşırı sağcı gruplarca işlendiği iddia edilen bir dizi cinayeti gerektiği gibi soruşturmadıklarını iddia eden bir makale yazdı. Bay Castells’e göre, aşırılıkçı gruplara cinayetlerini işlemeden önce savcılık tarafından ceza almayacaklarına dair güvence verilmişti.

Bay Castells’e hükümete hakaretten dava açıldı. Bay Castells dava sürecinde birkaç kez, yaptığı suçlamaları ispatlayabileceğini belirtti. Ancak İspanyol mahkemesi böyle kanıtlar sunamayacağını çünkü İspanyol yasalarına göre suçlamaları doğru olsa bile bir insanın milletin kurumlarına hakaretten suçlu bulunabileceğini ileri sürdü.

Bay Castells suçlu bulundu ve bir yıl hapse mahkum edilmesinin yanı sıra, kamu görevinden ve mesleğini icra etmekten men edildi.

AİHM kararı

AİHM vatandaşların ifade özgürlüğünü kullanarak hükümetlerinden hesap sorabilmelerinin özellikle önemli olduğuna hükmetti. Ancak o zaman yürürlükte olan İspanyol yasalarına göre, bir insan hükümeti gerçekten ve iyi niyetle eleştirse bile ceza suçundan hüküm giyebiliyordu.

Bay Castells’in iyi niyetle hareket ettiğini göstererek veya suçlamalarının doğru olduğunu kanıtlayarak kendisini hukuken savunabilmesi mümkün değildi. Bu şartlar altında kendisini mahkum etmek ifade özgürlüğünü ihlal etmiştir.

İfade özgürlüğü…demokratik toplumların temel taşlarından biri olup, toplumların ilerlemesi için gerekli temel koşullardan biridir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Nisan 1992 tarihli Kararı - © Fotoğraf ELNACIONAL

Müteakip gelişmeler

Bay Castells’e tazminat ve mahkeme masrafları ödendi.

Bu ve diğer davalardan sonra 1993’te İspanya Anayasa Mahkemesi, bir karar yayınlayarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının, özellikle de ifade özgürlüğüyle ilgili olanlarının, doğrudan doğruya İspanyol yasalarına uyarlanabileceğine hükmetti. Bunun anlamı, diğer hususların yanı sıra, İspanyol hakaret davalarında gerçeğin bir savunma aracı olarak kullanılabileceğiydi. O nedenle İspanyol mahkemeleri artık eskisi gibi kararlar veremeyecekti.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi İspanya’da ifade özgürlüğünün korunmasını izlemeye devam etmektedir.


İlgili örnekler

Gazetecilere karşı yapılan aşırı ölçüde polis operasyonları sonucunda medya kaynaklarını korumaya yönelik reformlar yapıldı

Polis tarafından devlete ait bilgilerin kimin tarafından sızdırıldığını belirlemeyi amaçlayan çok büyük bir arama ve el koyma operasyonunda dört gazeteci hedef alındı. Strazburg Mahkemesi operasyonun yeterli gerekçeye sahip olmadığına ve orantısız olduğuna hükmetti. Dava gazetecilerin ve haber kaynaklarının korunmasına yönelik yeni yasaların çıkarılmasını tetikledi.

Read more

Yanlış uygulamaları ve eksiklikleri haber vererek ortaya çıkaran hemşirenin işten atıldıktan sonra tazmin edilmesi

Brigitte Heinisch bir geriyatri hemşiresiydi. Çalıştığı yaşlılar evindeki uygulamaların hastaların yaşamını tehlikeye attığını iddia etti. İddialarını kamuya açıkladıktan sonra işten atıldı. Buna rağmen Alman mahkemeleri işten atılmasının yasal olduğuna hükmetti—bunun üzerine Bayan Heinisch Strazburg Mahkemesine başvurdu. Davası yeniden görüldü ve kendisine tazminat ödendi.

Read more

Bir gazeteye yapılan hukuki saldırının, ifade özgürlüğü alanında reformlar yapma ihtiyacına dikkat çekmesi

Bir cumhurbaşkanlığı seçiminden önce The Day adlı gazetede iki başkan adayını eleştiren yazılar yayınlandı. Siyasiler gazete sahiplerine tazminat davası açıp davayı kazandılar. Strazburg Mahkemesi gazete sahiplerinin sadece görüş yayınladıkları için cezalandırıldıklarına, bunun da ifade özgürlüklerini ihlal ettiğine hükmetti. Dava Ukrayna’da ifade özgürlüğünün korunmasını sağlayacak reformlar...

Read more

Çok büyük miktarlarda tazminat ödemeye mahkum edilen dergi yayın yönetmeninin adalete kavuşması – ve ifade özgürlüğünün korunması için yeni kuralların oluşturulması

Emekli gazeteci Veseljko Koprivica hakaret davasını kaybettikten sonra mahkeme tarafından çok büyük miktarlarda tazminat ödemesine karar verildi. Strazburg Mahkemesi takdir edilen tazminatın aşırı yüksek olması nedeniyle Bay Koprivica’nn ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Karadağ Yüksek Mahkemesinin verdiği bir karara göre de, hakaret davalarında takdir edilen tazminat miktarının...

Read more

Polis zulmü iddialarıyla ilgili yazı yazan gazeteciye dava açılmasını müteakiben ifade özgürlüğü konusunda reformlar yapılması

1980’li yılların başında Thorgeir Thorgeirson Reykjavik’te polis zulmü konusunda bir sorun olduğunu iddia ederek yazılar yazmıştı. Yazıları bir polis memuruna dava açılmasıyla ve kamuoyunda yer alan çeşitli iddialara dayanıyordu. Ancak Thorgeirson Reykjavik emniyet müdürlüğüne hakaretten mahkum edildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bunun Thorgeirson’ın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti...

Read more

Siyasetçinin eşcinsel düşmanı davranışını eleştiren derginin para cezasına çarptırılması

Mladina dergisi parlamento görüşmelerinde kullandığı eşcinsel düşmanı ifadeleri nedeniyle bir parlamenteri eleştiren bir makale yayınladı. Politikacı eleştirinin kendisini rencide ettiğini öne sürerek dergiye dava açtı. Slovenya mahkemeleri dergi aleyhine karar vererek dergiyi tazminat ödemeye mahkum etti. AİHM bunun derginin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Karar ifade özgürlüğünü...

Read more

Sovyet baskı rejimi mağdurları için adaletin yerini bulması

Babaları Sovyet yetkililerince öldürüldüğünde Klaus on bir, Yuri dokuz yaşındaydı. Daha sonra anneleri Sovyet çalışma kampına sürülmüş, ailelerinin apartman dairesine el konmuş ve Klaus ile Yuri Sovyet makamlarınca çok kötü şartlar altında gözaltına alınmışlardı. Ancak buna rağmen milli mahkemeler Kiladze kardeşlere adalet sağlamayı reddetmişlerdi.

Read more

Gazetecinin siyasi yolsuzluk iddialarıyla ilgili haber yapması üzerine kendisine dava açılmasından sonra ifade özgürlüğü hakkının daha iyi koruması

2000 yılı Temmuz’unda Ilnar Gorelishvili çeşitli pahalı mülkleri olan bir siyasiyle ilgili bir yazı yazdı. Yazıda mütevazı bir maaşla kamu hizmetinde çalışırken bunları nasıl satın alabildiğini sorguladı. Siyasi, gazeteciye hakaret davası açtı ve kazandı. AİHM Gürcü yasalarının Bn. Gorelishvili’nin görüşlerini bildirme hakkını gereken biçimde koruyamadığına hükmetti.

Read more

Gazetecilere dava açılmasını müteakiben ifade özgürlüğünü korumaya yönelik reformlar yapılması

Matti Paloaro ve Pentti Eerikäinen gazeteciydiler. Kamu parasını suiistimal eden ve daha sonra hapis cezasına çarptırılan bir iş kadınının davasıyla ilgili haber yaptılar. İş kadını davasıyla ilgili haber yaparak özel yaşam hakkını ihlal ettikleri gerekçesiyle gazetecileri dava etti. İş kadını Fin mahkemelerinde açtığı davayı kazandı – ancak Strazburg Mahkemesi gazeteciler lehinde karar verdi.

Read more

Soru sorduğu için mahkum edilen gazeteci AİHM’de açtığı davayı kazanır

Portekiz futbolundaki yolsuzluk iddialarına ilişkin bir haber programında José Manuel Colaço Mestre konuğuna o dönemde aynı zamanda hem Porto Futbol Kulübünün Başkanı hem de Portekiz Futbol Liginin Başkanı olan Bay Pinto de Costa’nın iki şapkalı rolüyle ilgili sorular sordu. Bu sorular nedeniyle gerek Bay Colaço Mestre gerekse işvereni Portekiz mahkemelerince ceza suçu oluşturan hakaret...

Read more

Gazetenin ifade özgürlüğü zaferinin reformlara yol açması

1988 yılında Bladet Tromsø gazetesi bir devlet denetçisinin bazı fok balığı avcılarının av ihlali iddialarını yayınladı. Norveç mahkemeleri gazeteyi iftira ve karalama yapmakla suçladı ve yayınlarında hükmet raporlarına çok fazla bel bağladıklarını öne sürdüler. Strazburg Mahkemesi bunun gazetenin ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti, karar ifade özgürlüğünü korumaya yönelik...

Read more

Broşürlerine polis tarafından el konulan hayvan hakları savunucuları için adaletin sağlanması

Elina Goussev ve Michael Marenk kürk ticaretini protesto ediyorlardı. Polis evlerini arayarak kampanya malzemelerine el koydu. Strazburg Mahkemesi, evraka el koyma uygulamasının hangi gerekçelerle yapılabileceği Fin yasalarında açık bir biçimde yer almadığından, bu durumun davacıların ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Dava AİHM’ne intikal ettikten sonra keyfi el koymaları önlemek üzere...

Read more

Yazdığı makale nedeniyle para cezasına çarptırılan şahsın adalete kavuşması

Isaak Grinberg yerel valiyi eleştiren bir değerlendirme yazısı kaleme almıştır. Vali Bay Grinberg’e hakaret davası açarak para cezası ödetmiştir. Strazburg Mahkemesi Bay Grinberg’in kamuda tanınan biri hakkında bir değer yargısında bulunduğu için cezalandırıldığına hükmetmiştir. Bu durum Bay Grinberg’in ifade özgürlüğünün ihlaline neden olmuştur. Bay Grinberg’e 1120 € tazminat ödenmesine karar...

Read more

Gazetecinin haber kaynağını açıklamayı reddedince para cezasına çarptırılmasının ardından medyaya daha fazla koruma sağlanması

Gazeteci William Goodwin’e bir şirketle ilgili haber sızdırılmıştı. Şirket sızıntının kaynağına dava açmak istedi – ancak Bay Goodwin kaynağını açıklamadı. Birleşik Krallık mahkemeleri Bay Goodwin’e mahkemeye hakaretten 5000 sterlin tutarında para cezası verdi. Strazburg Mahkemesi bu durumun gazetecinin bilgi alma ve bilgi verme hakkını ihlal ettiğine hükmetti.

Read more

Bir gazetecinin aşırı uçlara mensup gruplarla ilgili bir haberi nedeniyle mahkum edilmesi üzerine medya özgürlüğünü korumaya yönelik reformlar yapılması

Jens Jersild bir gazetecidir. Jersild aşırı uçta yer alan şahısların ırkçı söylemlerde bulunduğu bir haber filmi yapmıştır. Strazburg Mahkemesi Bay Jersild’i yaptığı çalışma nedeniyle mahkum etmenin orantısız olduğuna ve ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmiştir. Dava Danimarka’da medya özgürlüğüne sağlanan yasal korumanın iyileştirilmesine yardımcı olmuştur.

Read more

Yasal mücadele sonucunda radyo ve televizyonda devlet tekelinin kaldırılması

1970’li ve 80’li yıllarda Avusturyalılar yerel Radyo ve TV istasyonları açmak istediler. Ancak Avusturya Yayın Kurumunun tekeli nedeniyle Avusturya yasaları bunu yasakladı. Strazburg Mahkemesi yasağın orantısız olduğuna ve ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Karar yayın kurallarının özgürleşmesini sağladı.

Read more

Küçük siyasi partiler için daha adil televizyon yayını

Küçük siyasi partilerle ilgili haberler televizyonlarda hemen hemen hiç yer almıyordu ve televizyon reklamı vermeleri de yasaktı. Strazburg Mahkemesi bu durumun Emekliler Partisine televizyonlardan mesajlarını iletme imkanı bırakmayarak, partinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Daha sonra siyasi içerikli yayın kurallarında değişiklik yapılarak, devlet televizyonunun TV haberlerinde...

Read more

Emekli memura makul ölçülerin ötesinde cezalar verilmesi üzerine yapılan reformlar

Sofija Tešić’in 170 Euro kadar bir emekli aylığı vardı. İftira davasını kaybettikten sonra borcunu ödemesi için her ay aylığının üçte ikisi kesiliyor – ilaç alacak parası kalmıyordu. Strazburg Mahkemesi bunun orantısız olduğuna hükmetti. Sırp mahkemeleri hakaret davası tazminatlarını sınırlayacak şekilde içtihatlarında değişiklik yaptılar. Aynı zamanda tazminatın uygulanmasına ilişkin usullerde...

Read more