Geri

Gazetecinin siyasi yolsuzluk iddialarıyla ilgili haber yapması üzerine kendisine dava açılmasından sonra ifade özgürlüğü hakkının daha iyi koruması

Gorelishvili /Gürcistan Davası   | 2007

Gazetecinin siyasi yolsuzluk iddialarıyla ilgili haber yapması üzerine kendisine dava açılmasından sonra ifade özgürlüğü hakkının daha iyi koruması

…AİHM basının demokratik toplumlarda hayati bir rol oynadığını bir kez daha vurgular. Basın, her ne kadar özellikle başkalarının şöhreti ve hakları konusunda belirli sınırları aşmamalıysa da, sonuçta görevi kamuyu ilgilendiren her konuda –yükümlülükleri ve sorumluluklarıyla uyumlu bir biçimde olmak kaydıyla—bilgi ve düşünceleri aktarmaktır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Haziran 2007 tarihli Kararı

Ön bilgiler

Ilnar Gorelishvili bir gazetede kamu hizmetlerinde yolsuzluğu ortaya çıkarmaya yönelik düzenli makaleler yazıyordu. 2000 yılında yayınlanan bir makalede, hükümetle yakın bağları olan ve çeşitli mülkleri olan bir siyasiden söz ediliyordu. Yazıda siyasinin “saray” diye sözü edilen yazlığının fotoğrafı yer alıyordu. Bayan Gorelishvili yazısında mülkün değerini siyasinin maaşıyla karşılaştırıyor ve bu kadar çok varlığı sadece kamu hizmetiyle nasıl karşıladığını sorguluyor ve bunun siyasi yolsuzluk sayesinde sağlanmış olabileceğine gönderme yapıyordu.

Siyasi, Bn. Gorelishvili’ye ve yayın yönetmenine karalama ve hakaret davası açtı. Gürcü mahkemeleri siyasi lehine karar verdiler. Mahkeme gazetecileri tazminat ödemeye ve tekzip yayınlamaya mahkum etti.

Bn. Gorelishvili Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde dava açtı.

AİHM kararı

AİHM Bn. Gorelishvili’nin ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti.

zamanki Gürcü yasalarında hakaret davalarında gerçeklerle görüşler arasında bir fark gözetilmiyordu. Makalede belirtilen gerçek siyasinin bir mülke sahip olmasıydı. Bu da siyasinin mal beyanına dayanıyordu ve bu konuda bir anlaşmazlık yoktu.

Mülkün siyasi yolsuzluk sayesinde elde edildiğine ilişkin ima bir veri olarak sunulmamıştı. Muhtemel bir görüş olarak öne sürülmüştü. Davanın şartları göz önüne alındığında, söz konusu görüş makul sayılamayacak bir görüş değildi. Ancak Gürcü mahkemelerinin Bn. Gorelishvili’nin görüşünün ne derece gerçek olduğunu kanıtlamasını istemesi, Bn. Gorelishvili’nin ifade özgürlüğü hakkı ile çelişiyordu. Söz konusu şartlarda mahkemenin bu isteği haklı bir gerekçeye dayanmıyordu.

Müteakip gelişmeler

Bu gelişmelerden sonra 2004 yılında Gürcistan’da medyayla ilgili yeni bir yasa yayınlandı. Yasada Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesiyle uyumlu, ifade özgürlüğüne yönelik çeşitli yasal korumalar yer almaktaydı. İnsanlar yanlış ve zararlı bilgiler yayınlamaktan sorumlu tutulabilir. Ancak yasalar insanlara kesin bir ifade özgürlüğü tanımaktadır.

Bu davayla ilgili AİHM kararı Gürcüceye tercüme edilmiş ve Yüksek Mahkeme dahil çeşitli devlet kurumlarına dağıtımı yapılmıştır. Yüksek Mahkemenin 2009 yılındaki müteakip kararında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ilkelerinin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının ifade özgürlüğüyle ilgili davalarda uygulanmasının önemi vurgulanmıştır.


İlgili örnekler

Bir gazeteye yapılan hukuki saldırının, ifade özgürlüğü alanında reformlar yapma ihtiyacına dikkat çekmesi

Bir cumhurbaşkanlığı seçiminden önce The Day adlı gazetede iki başkan adayını eleştiren yazılar yayınlandı. Siyasiler gazete sahiplerine tazminat davası açıp davayı kazandılar. Strazburg Mahkemesi gazete sahiplerinin sadece görüş yayınladıkları için cezalandırıldıklarına, bunun da ifade özgürlüklerini ihlal ettiğine hükmetti. Dava Ukrayna’da ifade özgürlüğünün korunmasını sağlayacak reformlar...

Read more

Çok büyük miktarlarda tazminat ödemeye mahkum edilen dergi yayın yönetmeninin adalete kavuşması – ve ifade özgürlüğünün korunması için yeni kuralların oluşturulması

Emekli gazeteci Veseljko Koprivica hakaret davasını kaybettikten sonra mahkeme tarafından çok büyük miktarlarda tazminat ödemesine karar verildi. Strazburg Mahkemesi takdir edilen tazminatın aşırı yüksek olması nedeniyle Bay Koprivica’nn ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Karadağ Yüksek Mahkemesinin verdiği bir karara göre de, hakaret davalarında takdir edilen tazminat miktarının...

Read more

Polis zulmü iddialarıyla ilgili yazı yazan gazeteciye dava açılmasını müteakiben ifade özgürlüğü konusunda reformlar yapılması

1980’li yılların başında Thorgeir Thorgeirson Reykjavik’te polis zulmü konusunda bir sorun olduğunu iddia ederek yazılar yazmıştı. Yazıları bir polis memuruna dava açılmasıyla ve kamuoyunda yer alan çeşitli iddialara dayanıyordu. Ancak Thorgeirson Reykjavik emniyet müdürlüğüne hakaretten mahkum edildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bunun Thorgeirson’ın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti...

Read more

Siyasetçinin eşcinsel düşmanı davranışını eleştiren derginin para cezasına çarptırılması

Mladina dergisi parlamento görüşmelerinde kullandığı eşcinsel düşmanı ifadeleri nedeniyle bir parlamenteri eleştiren bir makale yayınladı. Politikacı eleştirinin kendisini rencide ettiğini öne sürerek dergiye dava açtı. Slovenya mahkemeleri dergi aleyhine karar vererek dergiyi tazminat ödemeye mahkum etti. AİHM bunun derginin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Karar ifade özgürlüğünü...

Read more

Sovyet baskı rejimi mağdurları için adaletin yerini bulması

Babaları Sovyet yetkililerince öldürüldüğünde Klaus on bir, Yuri dokuz yaşındaydı. Daha sonra anneleri Sovyet çalışma kampına sürülmüş, ailelerinin apartman dairesine el konmuş ve Klaus ile Yuri Sovyet makamlarınca çok kötü şartlar altında gözaltına alınmışlardı. Ancak buna rağmen milli mahkemeler Kiladze kardeşlere adalet sağlamayı reddetmişlerdi.

Read more

Gazetecilere dava açılmasını müteakiben ifade özgürlüğünü korumaya yönelik reformlar yapılması

Matti Paloaro ve Pentti Eerikäinen gazeteciydiler. Kamu parasını suiistimal eden ve daha sonra hapis cezasına çarptırılan bir iş kadınının davasıyla ilgili haber yaptılar. İş kadını davasıyla ilgili haber yaparak özel yaşam hakkını ihlal ettikleri gerekçesiyle gazetecileri dava etti. İş kadını Fin mahkemelerinde açtığı davayı kazandı – ancak Strazburg Mahkemesi gazeteciler lehinde karar verdi.

Read more

Soru sorduğu için mahkum edilen gazeteci AİHM’de açtığı davayı kazanır

Portekiz futbolundaki yolsuzluk iddialarına ilişkin bir haber programında José Manuel Colaço Mestre konuğuna o dönemde aynı zamanda hem Porto Futbol Kulübünün Başkanı hem de Portekiz Futbol Liginin Başkanı olan Bay Pinto de Costa’nın iki şapkalı rolüyle ilgili sorular sordu. Bu sorular nedeniyle gerek Bay Colaço Mestre gerekse işvereni Portekiz mahkemelerince ceza suçu oluşturan hakaret...

Read more

Senatörün hükümeti eleştirmesi üzerine hapis cezası alması

Senatör Miguel Castells hükümetin bir dizi cinayeti soruşturmadığını iddia eden bir makale yazdı. Castells hükümete hakaretten bir yıl hapse mahkum oldu. AİHM Bay Castells’in ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. İspanya Anayasa Mahkemesi daha sonra İspanya’da ifade özgürlüğüne daha fazla koruma sağlamak üzere içtihatlarında değişiklik yaptı.

Read more

Gazetenin ifade özgürlüğü zaferinin reformlara yol açması

1988 yılında Bladet Tromsø gazetesi bir devlet denetçisinin bazı fok balığı avcılarının av ihlali iddialarını yayınladı. Norveç mahkemeleri gazeteyi iftira ve karalama yapmakla suçladı ve yayınlarında hükmet raporlarına çok fazla bel bağladıklarını öne sürdüler. Strazburg Mahkemesi bunun gazetenin ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti, karar ifade özgürlüğünü korumaya yönelik...

Read more

Broşürlerine polis tarafından el konulan hayvan hakları savunucuları için adaletin sağlanması

Elina Goussev ve Michael Marenk kürk ticaretini protesto ediyorlardı. Polis evlerini arayarak kampanya malzemelerine el koydu. Strazburg Mahkemesi, evraka el koyma uygulamasının hangi gerekçelerle yapılabileceği Fin yasalarında açık bir biçimde yer almadığından, bu durumun davacıların ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Dava AİHM’ne intikal ettikten sonra keyfi el koymaları önlemek üzere...

Read more

Yazdığı makale nedeniyle para cezasına çarptırılan şahsın adalete kavuşması

Isaak Grinberg yerel valiyi eleştiren bir değerlendirme yazısı kaleme almıştır. Vali Bay Grinberg’e hakaret davası açarak para cezası ödetmiştir. Strazburg Mahkemesi Bay Grinberg’in kamuda tanınan biri hakkında bir değer yargısında bulunduğu için cezalandırıldığına hükmetmiştir. Bu durum Bay Grinberg’in ifade özgürlüğünün ihlaline neden olmuştur. Bay Grinberg’e 1120 € tazminat ödenmesine karar...

Read more

Gazetecinin haber kaynağını açıklamayı reddedince para cezasına çarptırılmasının ardından medyaya daha fazla koruma sağlanması

Gazeteci William Goodwin’e bir şirketle ilgili haber sızdırılmıştı. Şirket sızıntının kaynağına dava açmak istedi – ancak Bay Goodwin kaynağını açıklamadı. Birleşik Krallık mahkemeleri Bay Goodwin’e mahkemeye hakaretten 5000 sterlin tutarında para cezası verdi. Strazburg Mahkemesi bu durumun gazetecinin bilgi alma ve bilgi verme hakkını ihlal ettiğine hükmetti.

Read more

Yasal mücadele sonucunda radyo ve televizyonda devlet tekelinin kaldırılması

1970’li ve 80’li yıllarda Avusturyalılar yerel Radyo ve TV istasyonları açmak istediler. Ancak Avusturya Yayın Kurumunun tekeli nedeniyle Avusturya yasaları bunu yasakladı. Strazburg Mahkemesi yasağın orantısız olduğuna ve ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Karar yayın kurallarının özgürleşmesini sağladı.

Read more

Küçük siyasi partiler için daha adil televizyon yayını

Küçük siyasi partilerle ilgili haberler televizyonlarda hemen hemen hiç yer almıyordu ve televizyon reklamı vermeleri de yasaktı. Strazburg Mahkemesi bu durumun Emekliler Partisine televizyonlardan mesajlarını iletme imkanı bırakmayarak, partinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Daha sonra siyasi içerikli yayın kurallarında değişiklik yapılarak, devlet televizyonunun TV haberlerinde...

Read more

Emekli memura makul ölçülerin ötesinde cezalar verilmesi üzerine yapılan reformlar

Sofija Tešić’in 170 Euro kadar bir emekli aylığı vardı. İftira davasını kaybettikten sonra borcunu ödemesi için her ay aylığının üçte ikisi kesiliyor – ilaç alacak parası kalmıyordu. Strazburg Mahkemesi bunun orantısız olduğuna hükmetti. Sırp mahkemeleri hakaret davası tazminatlarını sınırlayacak şekilde içtihatlarında değişiklik yaptılar. Aynı zamanda tazminatın uygulanmasına ilişkin usullerde...

Read more