ՄԻԵԴ-ի 3-րդ հոդվածով ամրագրված է ժողովրդավարական հասարակությունների ամենահիմնարար արժեքներից մեկը։ Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի արգելքն այնպիսի արժեք է, որը սերտորեն կապված է մարդկային արժանապատվության հետ: Նշված արգելքը բացարձակ է և դրանից ոչ մի շեղում թույլատրելի չէ: Վատ վերաբերմունքի և կյանքից զրկելու Ենթադրյալ դեպքերի արդյունավետ քննության խնդիրն առկա է Հայաստանի դեմ կայացված ՄԻԵԴ-ի մի շարք վճիռներում։

Եվրոպայի խորհուրդը շարունակում է քայլեր ձեռնարկել՝ ուղղված Հայաստանի քննիչների կարողությունների զարգացմանը, ինչպես նաև իրավական դաշտի և պրակտիկայի բարելավմանը: Մասնավորապես ապրիլի 23-ին և 30-ին Եվրոպայի խորհուրդը Արդարադատության ակադեմիայի հետ համատեղ կազմակերպել էր վերապատրաստման դաընթացներ 42 քննիչների մասնակցությամբ՝ նվիրված վատ վերաբերմունքի դեպքերի արդյունավետ քննությանը՝  ներպետական օրենսդրության և պրակտիկայի, ինչպես նաև ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո: Դասընթացի նպատակն էր քննարկել Վիրաբյանն ընդդեմ Հայաստանի գործերի խմբում վերհանված խնդիրները՝ կապված ոստիկանությունում վատ վերաբերմունքի կամ խոշտանգումների դեպքերի և այս առումով թերի քննության դեպքերի հետ (ՄԻԵԿ-ի 3-րդ հոդվածի էական և ընթացակարգային խախտումներ): Դասընթացները կնպաստեն քննիչների կարողությունների ամրապնդմանը՝ վատ վերաբերմունքի ենթադրյալ դեպքերի արդյունավետ քննություն իրականացնելու համար, ինչպես նաև Վիրաբյանն ընդդեմ Հայաստանի գործերի խմբի արդյունավետ ընդհանուր միջոցների կատարմանը։

Միջոցառումը կազմակերպվել էր «Աջակցություն Հայաստանում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարմանը» ծրագրի կողմից, որը իրականցվում է Եվրոպայի խորհրդի՝ Հայաստանի համար 2023-2026 թթ․ գործողությունների ծրագրի շրջանակներում և ֆինանսավորվում է Մարդու իրավունքների հավատարմագրային հիմնադրամի կողմից։

ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքն ընդլայնել է խափանման միջոցների տեսակները՝ սահմանելով վարչական հսկողությունը և տնային կալանքը, որն իրավունքների և ազատությունների սահմանափակմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների շարքում ամենամոտն է կալանքին։  Օրենսգրքի նոր դրույթների պատշաճ կիրառումն ապահովելու նպատակով Եվրոպայի Խորհուրդը աջակցում է քրեական արդարադատության դերակատարներին նոր գործելակերպի ներդրման հարցում՝ բարելավելով նրանց մասնագիտական հմտությունները և փոխելով նրանց վերաբերմունքը քրեական դատավարության մյուս մասնակիցների հանդեպ՝ նոր օրենսդրությանը համապատասխան։

Հունիսի 19-20-ը Եվրոպայի Խորհրդի «Աջակցություն Հայաստանում պրոբացիայի ծառայության հզորացմանը» և «Աջակցություն Հայաստանում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարմանը» ծրագրերը համատեղ կազմակերպել էին իրավական ոլորտի մասնագետների, այդ թվում՝ պրոբացիայի ծառայութան ներկայացուցիչների համար նախատեսված գործնական ուղեցույցների քննարկում, որոնք անդրադառնում են այլընտրանքային խափանման միջոցների արդյունավետ կիրառմանը խոչընդոտող օրենսդրական և գործնական խնդիրներին:

Մինչ ուղեցույցների նախապատրաստումը տեղեկություններ են հավաքագրվել Վճռաբեկ դատարանի, Գլխավոր դատախազության և Պրոբացիայի ծառայության կողմից բարձրացված խնդիրների վերաբերյալ՝ տնային կալանքի, վարչական հսկողության, գրավի դիմաց ազատման և երկրից բացակայելու արգելքի վերաբերյալ հնարավոր լուծումներ մշակելու նպատակով: Աշխատաժողովի ընթացքում քննարկվել են այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հետ կապված ներպետական օրենսդրության հարցերը, այդ միջոցների կիրառման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի և եվրոպական լավագույն փորձի լույսի ներքո ներպետական մակարդակով տնային կալանքի և վարչական հսկողության կիրառման գործնական հարցերը։ Ուշադրության կենտրոնում են եղել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմանն աջակցելու և պրոբացիայի ծառայությունների և Հայաստանի քրեական արդարադատության համակարգի մյուս առանցքային դերակատարների միջև առավել սերտ համագործակցության համար անհրաժեշտ հետագա քայլերի մշակումը:

Մարդու իրավունքների հավատարմագրային հիմնադրամի կողմից ֆինանսավորվող «Աջակցություն Հայաստանում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարմանը»  ծրագիրը, ինչպես նաև «Աջակցություն Հայաստանում պրոբացիայի ծառայության հզորացմանը» ծրագիրն իրականացվում են Եվրոպայի խորհրդի 2023-2026թթ.գործողությունների ծրագրի շրջանակներում: