Մարդու իրավունքներին առնչվող եվրոպական փաստաթղթերում նշված է, որ երեխաներն իրավունքների կրողներ են՝ ունակ որոշումներ կայացնելու իրենց կարողությունների զարգացմանը զուգընթաց։ Այս մոտեցումը արտացոլում է երեխաների ինքնավարության և պաշտպանության մասին ընդհանուր ընկալման փոփոխությունը՝ կապված նրանց առողջության վերաբերյալ որոշումների կայացմանը մասնակցելու հնարավորության հետ:

2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին Եվրոպայի խորհուրդը կազմակերպել էր փորձագիտական ​​քննարկում՝ «Երեխաների ներգրավվածությունը իրենց առողջությանը վերաբերող որոշումների կայացման գործընթացներում» թեմայով, որը հիմնված էր «Երեխաների մասնակցությունը իրենց առողջության վերաբերյալ որոշումների կայացմանը» ուղեցույցի վրա՝ պատրաստված Եվրոպայի խորհրդի Կենսաբժշկության և առողջապահության ոլորտներում Մարդու իրավունքների ղեկավար կոմիտեի (CDBIO) և Երեխաների իրավունքների հարցերով ղեկավար կոմիտեի (CDENF) համատեղ ջանքերով։

Քննարկման առանցքում էին հարցեր, որոնք առնչվում են քաղաքականություն մշակողների, առողջապահության ոլորտի մասնագետների և այլ մասնագետների դերին, ովքեր աջակցում և խթանում են երեխաներին՝ մասնակցելու իրենց առողջության վերաբերյալ որոշումների կայացման գործընթացում։

Աշխատաժողովը համախմբել էր առանցքային շահագրգիռ կողմերին, այդ թվում՝ ՀՀ Ազգային ժողովի, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության, ՀՀ առողջապահության նախարարության, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության, Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի, Փաստաբանների պալատի, միջազգային կազմակերպությունների, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև Եվրոպայի խորհրդի պաշտոնյաներին և ոլորտի փորձագետներին:

Հանդես գալով բացման խոսքով՝ Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների և կենսաբժշկության բաժնի ղեկավար Լորանս Լվոֆֆը և Եվրոպայի խորհրդի երեխաների իրավունքների հարցերով համագործակցության և կարողությունների զարգացման ստորաբաժանման ղեկավար Զարուհի Գասպարյանը ընդգծեցին երեխաների լիարժեք մասնակցության և նրանց լավագույն շահերը սահմանելու կարևորությունը, որոնք ներկայացված ուղեցույցի հիմնական գաղափարներն են։ Բարձր գնահատելով առողջապահության ոլորտում Հայաստանի կառավարության նախաձեռնությունները՝ նրանք վերահաստատեցին կազմակերպության պատրաստակամությունը՝ աջակցելու առողջապահության ոլորտում երեխաների իրավունքների վրա հիմնված և մասնակցային մոտեցումների խթանմանը։

Մասնակիցները քննարկեցին երեխայակենտրոն առողջապահական ծառայությունների ոլորտում միջազգային իրավական շրջանակը և Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների ազգային օրենսդրությունների միջև հիմնական տարբերությունները և լավագույն փորձը, ինչպես նաև ազգային իրավական և քաղաքականության շրջանակը՝ մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշների և Առողջապահության նախարարության կողմից երեխաների առողջության պահպանման ոլորտում իրականացվող քաղաքականության ընթացիկ բարեփոխումների տեսանկյունից։

Այս քննարկումը կարևոր նշանակություն ունեցավ երեխաների առողջության պահպանման ոլորտում իրավունքահեն գործելակերպերի խթանման և այս ոլորտում պետական մարմինների ու միջազգային գործընկերների միջև համագործակցության ամրապնդման ուղղությամբ։

Փորձագիտական քննարկումը կազմակերպվել էր Եվրոպայի խորհրդի՝  «Մարդու իրավունքները կենսաբժշկության մեջ II» և «Հայ երեխաների իրավունքների պաշտպանությունը հետկոնֆլիկտային համատեքստում» ծրագրերի շրջանակներում, որոնք իրականացվում են Եվրոպայի խորհրդի՝ Հայաստանի համար 2023-2026թթ գործողությունների ծրագրի շրջանակում։