Խոսքի ազատության, մամուլի բազմակարծության և անկախության ամրապնդումը կարևոր է ժողովրդավարության պաշտպանության համար, հատկապես այսօր, երբ այն բախվում է աննախադեպ մարտահրավերների: Այդ մարտահրավերների թվում են լրագրողների վրա հարձակումները, մամուլի ազատության սահմանափակումները և ապատեղեկատվության ու ստահոդ տեղեկատվության մեծացող տարածումը: Դրա կարևորությոնն ավելի է ընդգծվում ընտրությունների շրջանում, երբ կեղծ տեղեկատվության և բևեռացված պատմությունների ազդեցությունը կարող է խորապես խաթարել ժողովրդավարական գործընթացները:

Փետրվարի 26-ին, Եվրոպայի խորհուրդը Երևանում մեկնարկեց «Խոսքի և մամուլի ազատության և տեղեկատվության հասանելիության խթանումը Հայաստանում» նոր ծրագիրը։ Այն նպատակ ունի ամրապնդել խոսքի ազատությունը՝ բարելավելով իրավական շրջանակը և երկրում մամուլի ազատության պաշտպանության համար պատասխանատու ինստիտուցիոնալ դերակատարների կարողությունները։ 

Ծրագրի մեկնարկային համաժողովի մասնակիցները՝ Հայաստանի կառավարության, պետական հաստատությունների, լրատվամիջոցների, միջազգային կազմակերպությունների և դիվանագիտական առաքելությունների, քաղաքացիական հասարակության և կրթական համայնքի ներկայացուցիչները, քննարկումներ ունեցան Եվրոպայի խորհրդի փորձագետների հետ՝ ընդգծելով ծրագրի կարևորությունը Հայաստանի մամուլի դաշտի բարելավման և ժողովրդավարության դիմադրողականության ամրապնդման գործում։

Եվրոպայի խորհրդի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Մաքսիմ Լոնգանգեն ընդգծեց, որ «Եվրոպայի խորհրդին անդամակցելուց ի վեր Հայաստանը բարելավել է իր մեդիա դաշտը և վերահաստատել թափանցիկության նկատմամբ իր հանձնառությունը՝ 2022 թվականի մայիսին վավերացնելով Թրոմսոյի կոնվենցիան: Մինչ ապատեղեկատվությունը և ստահոդ տեղեկատվությունը շարունակում են մնալ մարտահրավերներ, Հայաստանն ունի դրանց հաղթահարման փորձ և որոշակի դիմադրողականություն է ձեռք բերել: Անդամակցության 25 տարիների ընթացքում երկիրը ցուցաբերել է անկեղծ նվիրվածություն ժողովրդավարությանը, մարդու իրավունքներին և օրենքի գերակայությանը և զգալի առաջընթաց է արձանագրել իր մեդիա դաշտի և օրենսդրական շրջանակի բարելավման գործում»։

Արդարադատության փոխնախարար Աննա Կարապետյանը նշել է, որ «խոսքի ազատությունը ժողովրդավարության անկյունաքարն է ոչ միայն որպես անհատական իրավունք, այլև որպես որակյալ, հաշվետու և վստահելի հանրային քննարկման նախապայման»։

Անդրադառնալով Եվրոպայի խորհրդի նոր նախագծին, Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանն ընդգծեց, որ «այն սկսվում է վճռորոշ ժամանակահատվածում, քանի որ շուտով ընտրություններ են, ապատեղեկատվության և ստահոդ տեղեկատվության հետ կապված մարտահրավերները շարունակում են ազդել հանրային տեղեկատվական հարթակի վրա և հանդիսանում են գերակա խնդիրներից մեկը»։

Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի փոխնախագահ և Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը հավելեց, որ «հիբրիդային միջամտությունը մեր ժամանակների քաղաքական պայքարի ամենավտանգավոր և անտեսանելի ձևերից մեկն է։ Դրա հիմքում ընկած է տեղեկատվության օգտագործումը որպես միջամտության զենք՝ հասարակական ընկալումներ ձևավորելու, հոգեբանական ճնշում գործադրելու և ներքին ժողովրդավարական գործընթացներին արտաքին միջամտության միջոցով»։

Ներածական խոսքը լրացրեց Եվրոպայի խորհրդի ժողովրդավարական ինստիտուտների և ազատությունների վարչության ղեկավար Ռոբերտո Օլլայի հիմնական ելույթը, որը վերլուծեց խոսքի ազատության ոլորտում կազմակերպության կողմից սահմանված չափանիշները՝ նշելով, որ նոր ծրագրի նպատակն է աջակցել և նպաստել այդ չափանիշների արդյունավետ իրականացմանը Հայաստանում։

Ծրագիրը կաջակցի Հայաստանի կառավարությանը խոսքի ազատության իրավական երաշխիքների ամրապնդման, Եվրոպայի խորհրդի չափանիշներին համապատասխան հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական դատական հայցերի (SLAPPs) դեմ ուղղված օրենսդրական բարեփոխումների առաջխաղացման գործում և կնպաստի Հայաստանի օրենսդրության համապատասխանեցմանը Եվրոպայի խորհրդի պաշտոնական փաստաթղթերի հասանելիության մասին կոնվենցիայի՝ Թրոմսոյի կոնվենցիայի սկզբունքներին՝ այդպիսով խթանելով հանրային կյանքում ավելի մեծ թափանցիկություն և հաշվետվողականություն: Հայաստանում առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններից առաջ ծրագիրը կկենտրոնանա Եվրոպայի խորհրդի առաջարկությունների, այդ թվում՝ Նախարարների կոմիտեի CM/Rec(2007)15 առաջարկությունը՝ լրատվամիջոցների կողմից ընտրությունների լուսաբանմանն առնչվող գործողությունների վերաբերյալ, որը սահմանում է ուղեցույցներ՝ ընտրական ժամանակահատվածում լրատվամիջոցների կողմից արդար, հավասարակշռված և անաչառ լուսաբանումն ապահովելու համար՝ այդպիսով խթանելով առողջ ժողովրդավարական գործընթացը՝ միաժամանակ պաշտպանելով ինչպես հանրության տեղեկատվության իրավունքը, այնպես էլ ընտրությունների ամբողջականությունը:

Ծրագրի ազգային շահառուները վերահաստատեցին իրենց հանձնառությունը՝ խթանելու Հայաստանում մամուլի ազատությունը և ժողովրդավարության դիմակայունությունը։

Միջոցառումն իրականացվեց Եվրոպայի խորհրդի «Խոսքի և մամուլի ազատության և տեղեկատվության հասանելիության խթանումը Հայաստանում» ծրագրի կողմից՝ Եվրոպայի խորհրդի՝ Հայաստանի համար իրականացվող 2023-2026 թթ․ գործողությունների ծրագրի շրջանակներում։