Back Հայաստանում ընտրական շրջանում ատելության խոսքի դեմ պայքարը

Հայաստանում ընտրական շրջանում ատելության խոսքի դեմ պայքարը

Ավելի քան 60 քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների, ակադեմիայի, ոստիկանության աշխատակիցների, ընտրական շահագրգիռ կողմերի և մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի ներկայացուցիչներ մասնակցեցին Հայաստանում խորհրդարանական ընտրական գործընթացների ժամանակ ատելության խոսքի և սեքսիզմի դեմ պայքարին նվիրված աշխատաժողովին։

Աշխատաժողովը համակազմակերպվել էր Եվրոպայի խորհրդի և ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի կողմից՝ ուսումնասիրելու, թե ինչպես սեքսիզմն ու ատելության խոսքը կարող են դրսևորվել նախա- և հետընտրական շրջաններում, ինչպես դրանք կարող են խոչընդոտել ընտրական գործընթացներին մասնակցությանը, և որոնք են առկա ազգային մոնիթորինգային մեխանիզմներն ու միջազգային լավագույն փորձը՝ այս խնդիրները լուծելու համար։

Միջոցառման բացման մասում Եվրոպայի խորհրդի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Մաքսիմ Լոնգանգեն, Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը,  Հայաստանում Եվրոպական միության պատվիրակության համագործակցության բաժնի տեղակալ Վացլավ Ստերբան և Հայաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ Արուսյակ Թերճանյանը մանրամասն անդրադարձան ատելության խոսքին և սեքսիզմին՝ որպես խորը արմատներ ունեցող, բարդ և բազմաչափ երևույթների, որոնք կարող են բացասաբար ազդել անհատների, խմբերի և հասարակությունների վրա տարբեր ձևերով և տարբեր աստիճաններով։

Քննարկումը առաջնորդվել է Եվրոպայի խորհրդի ատելության խոսքի դեմ պայքարի հիմնական շրջանակներով, ներառյալ ավանդական և հատկապես առցանց լրատվամիջոցներում, որոնք վերաբերում են ոչ միայն ընտրական թեկնածուների նկատմամբ առցանց վիրավորանքներին և սպառնալիքներին, այլև ավելի լայնորեն հասարակության առանձին խմբերի նկատմամբ ուղղված ատելության խոսքին։ Ինչպես նշեցին զեկուցողները, հիմնարար ազատությունների արդյունավետ կիրառումն ու մարդու իրավունքների խախտումների կանխարգելումը պետք է ապահովել հասարակության բոլոր անդամների համար, իսկ խտրականությունն ու ատելությունը պետք է պատշաճ կերպով հաղթահարվեն՝ ապահովելով հանրային բանավեճի և հաղորդակցության համար անվտանգ և նպաստավոր միջավայր։

Աշխատաժողովի թեմատիկ նիստերի ընթացքում Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի ներկայացուցիչներն ու մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը ներկայացրեցին մասնավոր և հանրային տիրույթներում ատելության խոսքին և խտրականությանը հակազդող ներպետական մեխանիզմները, իսկ Եվրոպայի խորհրդի փորձագետները անդրադառցան ատելության խոսքի դեմ ուղղված Եվրոպայի խորհրդի չափորոշիչներին՝ կիսվելով նաև ընտրարշավների ընթացքում ատելության խոսքի և սեքսիստական վարքագծի մոնիթորինգի և հաշվետվության լավագույն միջազգային փորձով։ Փորձագետները կիսվեցին նաև իրենց փորձով՝ այս երևույթների կանխարգելման և դրանց դեմ պայքարի մեխանիզմների կիրառման, ինչպես նաև հանրային տիրույթում ակնարկների (նառատիվների) օգտագործման հնարավոր բարելավումների վերաբերյալ։

Աշխատաժողովը եզրափակվեց քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների ղեկավարած նիստով, որտեղ ընդգծվեց քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների առանցքային դերը ընտրարշավների ընթացքում ատելության խոսքի դեմ պայքարում և փոքրամասնությունների ներգրավվածությանն ուղղված դրական պատմությունների և ընդգրկուն, ընդհանուր լեզվի խթանման գործում։

Արդյունքում աշխատաժողովը նպաստեց երկրում ժողովրդավարական երկխոսության զարգացմանը և ամրապնդեց փոխվստահությունը պետական հաստատությունների և ոչ պետական կառույցների միջև։

Միջոցառումը կազմակերպվել է Հայաստանի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատազմի հետ համագործակցությամբ՝ Եվրոպայի խորհրդի « Խոսքի և մամուլի ազատության և տեղեկատվության հասանելիության խթանումը Հայաստանում» և «Հավասարության խթանումը և խտրականության բացառումը Հայաստանում» ծրագրերի համատեղ ուժերով՝ վերջինը հանդիսանում է Եվրոպական միության և Եվրոպայի խորհրդի «Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման» համատեղ ծրագրի մաս, որը համաֆինանսավորվում է Եվրոպական միության և Եվրոպայի խորհրդի կողմից և իրականացվում է Եվրոպայի խորհրդի կողմից։

ԵՐԵՎԱՆ, ՀԱՅԱՍՏԱՆ 20 ՄԱՅԻՍԻ, 2026թ․
  • Diminuer la taille du texte
  • Augmenter la taille du texte
  • Imprimer la page
Ո՞րն է ծրագրի նպատակը

Եվրոպայի խորհրդի Հայաստանի  համար իրականացվող գործողությունների 2023-2026 թվականների ծրագրի շրջանակներում  իրականացվող «Խոսքի և մամուլի ազատության և տեղեկատվության հասանելիության խթանումը Հայաստանում» ծրագիրը նպատակ ունի աջակցել խոսքի ազատության երաշխիքների ամրապնդմանը և այս ոլորտում ընթացիկ օրենսդրական բարեփոխումներին, տեսալսողական մեդիայի ազգային կարգավորող մարմնի, հանրային հեռարձակողի կարողությունների հզորացմանը, Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան կառույցների և շահագրգիռ կողմերի (Արդարադատության նախարարություն, Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմ, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով) ինստիտուցիոնալ ջանքերին՝ ապատեղեկատվության դեմ պայքարի և մեդիագրագիտության բարելավման ուղղությամբ, մասնավորապես՝ նախընտրական շրջանում, հանրային մասնակցության դեմ ուղղված ռազմավարական ​​​​հայցերի (SLAPPs) դեմ պայքարի ուղղությամբ ձեռնարկվող օրենսդրական և գործնական քայլերին՝ համաձայն Եվրոպայի խորհրդի գործիքակազմի, ինչպես նաև տեղեկատվության հասանելիության վերաբերյալ ներպետական օրենսդրության ներդաշնակեցմանը՝ Թրոմսոյի կոնվենցիայի դրույթներին համապատասխան։

 Ծրագրի սկիզբը՝ 2026 թվականի հունվարի 1

 Տևողությունը՝ 12 ամիս

 Ֆինանսավորում՝ 400,000 եվրո, Եվրոպայի խորհրդի Հայաստանի համար իրականացվող գործողությունների 2023–2026 թվականների ծրագրին աջակցող դոնորներ

Կոնտակտային անձ՝ Նաիրա Մելիքսեթյան, Ծրագրի ավագ պատասխանատու

 

Ովքե՞ր են ծրագրի շահառուները
  • Համապատասխան ազգային կառույցներ
  • Արդարադատության նախարարություն
  • Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն
  • Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն
  • Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողով
  • Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմ
  • Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով
  • Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերություն
  • խոշոր համազգային լրատվամիջոցներ, լրագրողներ
  • մեդիա համայնք և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններ
  • լայն հասարակություն
Ինչպե՞ս է իրականացվում ծրագիրը

Ծրագիրը բաղկացած է երեք փոխկապակցված բաղադրիչներից՝

  • Բաղադրիչ 1. Աջակցել Արդարադատության նախարարությանը և այլ պետական ​​հաստատություններին՝ Հայաստանում խոսքի ազատության և մամուլի ոլորտի, ինչպես նաև SLAPP-ների դեմ ուղղված պայքարի ուղղությամբ օրենսդրական ու կարգավորող շրջանակի ընթացիկ և նախատեսվող բարեփոխումների առաջխաղացման հարցում։
  • Բաղադրիչ 2. Հզորացնել համապատասխան ազգային կառույցների և շահագրգիռ կողմերի, այդ թվում՝ Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի (տեսալսողական մեդիայի ազգային կարգավորող մարմին), Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի և Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի ինստիտուցիոնալ կարողությունները՝ ընտրությունների լուսաբանման, տեղեկատվական աղտոտվածության դեմ պայքարի, մեդիագրագիտության բարելավման և հասարակության՝ ապատեղեկատվության նկատմամբ դիմակայունության բարձրացման ուղղությամբ: Աջակցել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին և խոշոր համազգային լրատվամիջոցներին, այդ թվում՝ հանրային հեռարձակողին՝ հասցեագրելու ապատեղեկատվության մարտահրավերները և հռետորաբանությունները, բարելավելու գենդերազգայուն լուսաբանումը, ինչպես նաև աջակցել մամուլի ոլորտի մասնագետներին և այլ շահագրգիռ կողմերին՝ էթիկական, անաչառ լրատվության և բովանդակության բազմազանության խթանման հարցերում:
  • Բաղադրիչ 3. Բարելավել տեղեկատվության հասանելիության իրավական և ինստիտուցիոնալ շրջանակը՝ համապատասխանեցնելով այն Եվրոպայի խորհրդի չափանիշներին, այդ թվում՝ պաշտոնական փաստաթղթերի հասանելիության մասին Թրոմսոյի կոնվենցիայի դրույթներին։

Ի՞նչ արդյունքի ենք ակնկալում հասնել

Ծրագրի հիմնական նպատակն է Հայաստանի քաղաքացիների՝ խոսքի  ազատության իրավունքի առավել արդյունավետ իրացումը։

Ակնկալվող արդյունքները ներառում են՝

  • Համապատասխան ազգային կառույցների և դերակատարների գործունեության արդյունավետության բարձրացում խոսքի/մեդիայի ազատության հետ կապված հարցերի հասցեագրման ուղղությամբ, այդ թվում՝ իրավական, քաղաքական և կարգավորող միջավայրի համապարփակ բարեփոխումների միջոցով։
  • Լրատվամիջոցների բովանդակության բազմազանության ամրապնդում՝ հիմնված անաչառ, էթիկական և որակյալ լրատվության վրա՝ նպաստելով տեղեկատվական աղտոտվածության, ապատեղեկատվության նվազեցմանը և լրագրողների անվտանգության ապահովմանը։
  • Տեղեկատվության հասանելիության վերաբերյալ բարելավված իրավական և ինստիտուցիոնալ շրջանակ՝ համապատասխան Եվրոպայի խորհրդի չափանիշներին, այդ թվում՝ Թրոմսոյի կոնվենցիային։