Եվրոպայի խորհուրդը կարևոր դեր է խաղում համոզմունքի հիմքով զինծառայությունից հրաժարվող անձանց մարդու իրավունքների կայացման և լավարկման գործում՝ ապահովելով, որ իր անդամ երկրները համապատասխանեցնեն իրենց իրավակարգավորումները մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշներին:

Հայաստանի պետական մարմինների, միջազգային գործընկերների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների ներկայացուցիչները հավաքվեցին Եվրոպայի խորհրդի կողմից կազմակերպված կլոր սեղան քննարկման ընթացքում և փոխանակեցին գիտելիքներ և փորձ՝ կատարելագործելու Հայաստանում համոզմունքի հիմքով զինծառայությունից հրաժարվող անձանց մարդու իրավունքները կարգավորող իրավական դաշտը և պրակտիկան։

Երևանում Եվրոպայի խորհրդի գրասենյակի ղեկավար Մաքսիմ Լոնգանգեն ընդգծեց, որ պետական ​​մարմինների, քաղաքացիական հասարակության և միջազգային կազմակերպությունների համատեղ ջանքերը կերաշխավորեն, որ
Հայաստանում և դրա սահմաններից դուրս համոզմունքի հիմքով զինծառայությունից հրաժարվող անձանց մարդու իրավունքները պաշտպանվեն, և նրանք կարողանան ապրել իրենց համոզմունքների համաձայն՝ զերծ հետապնդման վախից կամ խտրական վերաբերմունքից։ «Հայաստանը զգալի առաջընթաց է գրանցել իր իրավական դաշտը Եվրոպայի խորհրդի չափանիշներին համապատասխանեցնելու հարցում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Բայաթյանն ընդդեմ Հայաստանի վճիռից հետո։ Այս հիմնարար գործը ազդեցիկ ուղերձ է հղել ոչ միայն Հայաստանին, այլև՝ անդամ բոլոր երկրներին, որ համոզմունքի հիմքով զինծառայությունից հրաժարվող անձանց մարդու իրավունքները չհարգելը հակասում է Եվրոպայի խորհրդի իրավական չափանիշներին»:

ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը շեշտադրեց, որ թեև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի գործերը զգալի դրական ազդեցություն են ունեցել համոզմունքի հիմքով զինծառայությունից հրաժարվող անձանց մարդու իրավունքների վիճակի վրա, այն դեռևս ամբողջությամբ չի համապատասխանում միջազային չափանիշներին։ Թե՛ այլընտրանքային ծառայության անցնելուն նախորդող գործընթացը և թե՛ ինքնին ծառայության իրականացումը պետք է լինեն մանրազնին ուսումնասիրության ներքո՝ բացառելու համար մարդու իրավունքների որևէ խախտում։

Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմն անդրադարձավ համոզմունքի հիմքով զինծառայությունից հրաժարվող անձանց մարդու իրավունքներին առնչվող հիմնական մարտահրավերներին և հնարավոր լուծումներին: Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության, ինչպես նաև Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչները ներկայացրին այս ոլորտում բարեփոխումների վերաբերյալ իրենց տեսակետը։ Միջազգային փորձագետը ուրվագծեց Եվրոպայի խորհրդի չափանիշները, միջազգային-իրավական այլ կարգավորումներ և այլ երկրների լավագույն փորձը: Առավելապես քննարկվեցին այլընտրանքային ծառայողների մարդու իրավունքների երաշխիքների բարելավման ուղիներն ու մոտեցումները։

Որպես եզրափակում՝ մասնակիցները պայմանավորվեցին գործադրել հնարավոր միջոցները, որոնք կնպաստեն զինվորական ծառայության համատեքստում մտքի, խղճի և կրոնի ազատության առավել արդյունավետ պաշտպանությանը։

Քննարկումը կազմակերպվեց Հայաստանի համար Եվրոպայի խորհրդի 2023-2026 թվականների գործողությունների ծրագրի ներքո իրականացվող՝ «Մարդու իրավունքների խթանումը Հայաստանի զինված ուժերում» ծրագրի շրջանակներում։