Vijeće Evrope objavilo je novi vodič s ciljem ograničavanja upotrebe krivičnog prava za suzbijanje slobode izražavanja, upozoravajući na rastući trend njegove nesrazmjerne primjene. Vodič nude detaljan pregled sudske prakse Evropskog suda za ljudska prava, ukazujući na rizike koji nastaju kada se krivične sankcije koriste za suzbijanje govora i gušenje javnog iskazivanja nezadovoljstva.

Prema podacima Platforme Vijeća Evrope za promicanje zaštite novinarstva i sigurnosti novinara, od 2019. godine zabilježen je nagli porast slučajeva pritvaranja i zatvaranja novinara. Evropski sud za ljudska prava je više puta utvrdio da takve mjere, kada se primjenjuju prekomjerno ili neopravdano, ne samo da narušavaju pojedinačna prava nego i predstavljaju ozbiljnu prijetnju po demokratska društva u cjelini.

Prihvatajući da se određeni oblici govora – poput podsticanja na nasilje ili govora mržnje – mogu opravdano kriminalizirati, vodič ukazuje na to da primjena krivičnog prava na manje štetne oblike izražavanja može značajno gušiti slobode. Tu postoji rizik od ušutkivanja kritičkih, opozicionih, ili prosto nepopularnih glasova – a koji su suštinski bitni za zdravo, pluralističko društvo.

Publikacija ponavlja ulogu Vijeća Evrope u pružanju podrške državama članicama u ispunjavanju obaveze da štite ljudska prava i slobodu izražavanja. To znači i pobrinuti se da osobe mogu slobodno učestvovati u javnim raspravama bez straha od pravnih posljedica.

Sloboda izražavanja, potkrijepljena postojanjem nezavisnih i pluralističkih medija, i dalje je temelj demokratije. Novi vodič ima za cilj da pomogne u zaštiti ovog osnovnog prava u sve složenijem i izazovnijem okruženju.

Ova publikacija objavljena je u sklopu projekta „Jačanje institucionalnih kapaciteta u oblasti slobode izražavanja i informisanja u Bosni i Hercegovini (EFEx)“ finansiranog u okviru Akcionog plana Vijeća Evrope za Bosnu i Hercegovinu za period 2022-2025 kroz dobrovoljni prilog Švedske, a preko švedske Agencije za međunarodni razvoj i suradnju (Sida).

 Ograničavanje upotrebe krivičnog prava za suzbijanje slobode izražavanja: Vodič kroz standarde Vijeća Evrope