Usvajanjem akcionog plana za provođenje preporuka skupštine građana iz 2024. godine, 26. januara ove godine, Gradsko vijeće Mostara poslalo je jasnu poruku: glas građana se čuje i vodi stvarnim promjenama.

Poput mnogih drugih gradova, Mostar se kontinuirano suočava sa izazovom kratkotrajnih boravaka i neravnomjerne ekonomske koristi od turizma. To je bilo glavno pitanje postavljeno pred drugom skupštinom građana, održanom početkom 2024. godine uz podršku Vijeća Evrope, gdje je četrdeset nasumično odabranih građana razmatralo na koji način se turisti mogu privoljeti da duže ostanu i tako više doprinesu održivoj lokalnoj privredi.

Tokom nekoliko vikenda, učesnici su zajedno radili sa facilitatorima i stručnjacima, razmatrali činjenice i dijelili stvarna iskustva. Rezultat njihovih rasprava su 29 konkretnih preporuka, uključujući mjere za unapređenje rada Turističke zajednice, bolji javni prijevoz za turiste, te jačanje gradskih digitalnih platformi za turizam.

Te ideje nisu ostale samo na papiru. Akcioni plan ih pretvara u praktične korake sa jasnim odgovornostima, rokovima i mehanizmima za nadzor, a sve s ciljem jačanja javnih politika i unapređenja kvaliteta života u Mostaru.

Za Tarika Maksumića, jednog od učesnika skupštine građana, ovaj rezultat ima posebnu vrijednost: „Znači, iskreno, dosta da se čuje glas običnog građanina na taj način i da to Gradsko vijeće priznaje.“

Isprva je bio skeptičan prema cjelokupnom procesu. „Mislio sam da to neće tako funkcionisati na taj način, da će to biti više zadovoljenje forme. Međutim, od učesnika skupštine, voditelja, moderatora, sve se uklopilo – i energija i rad i tema,“ dodaje.

Neke od preporuka se već provode. Grad Mostar i nevladina organizacija „People in Need“, opet uz podršku Vijeća Evrope, organizirali su radionicu i trening za certificirane turističke vodiče u novembru o Aveniji platana i drugim spomenicima prirode.

Predsjedavajući Gradskog vijeća Đani Rahimić rekao je na sjednici da su skupštine građana ključni alat za dijalog između institucija i građana, a sam akcioni plan nudi snažan okvir za transparentnost i praćenje rezultata.

Tarik u ovome vidi više od politike za razvoj turizma: „Donosi upravo povjerenje građana, da Gradsko vijeće sluša obične građane kojima je stalo da grad normalno funkcioniše.“

Ova se inicijativa također nadovezuje na ciljeve iz Novog demokratskog pakta za Evropu koji promiču učešće građana i jačanje povjerenja u demokratske institucije. Skupštine građana okupljaju različite glasove, nude objektivne informacije te omogućavaju informiranu debatu u atmosferi uzajamnog poštovanja. U Mostaru je ovaj pristup pretvorio učešće u konkretnu politiku.

Osvrčući se na cjelokupno iskustvo, Tarik kratko kaže: „Za mene, na skali od jedan do deset, ova skupština građana zaslužuje čistu tvrdu desetku.“

Pretvaranjem zajedničkog promišljanja u konkretne poteze, Mostar pokazuje na koji način učešće građana može jačati demokratiju i voditi trajnom boljitku za stanovnike i posjetioce, kao i za samu budućnost grada.

 Pročitaj više o deliberativnoj demokratiji u Bosni i Hercegovini.

Kongres lokalnih i regionalnih vlasti Vijeća Evrope trenutno provodi projekat „Unapređenje dijaloga, inoviranja demokratije i ljudskih prava na lokalnom nivou u Bosni i Hercegovini“ koji je usmjeren na jačanje lokalne uprave zasnovane na participaciji, transparentnosti i ljudskim pravima. Projekat se provodi u okviru Akcionog plana Vijeća Evrope za Bosnu i Hercegovinu za period 2026-2029