Geri

Bir gazetecinin aşırı uçlara mensup gruplarla ilgili bir haberi nedeniyle mahkum edilmesi üzerine medya özgürlüğünü korumaya yönelik reformlar yapılması

Jersild/Danimarka Davası  | 1994

Bir gazetecinin aşırı uçlara mensup gruplarla ilgili bir haberi nedeniyle mahkum edilmesi üzerine medya özgürlüğünü korumaya yönelik reformlar yapılması

Bir gazetecinin, başka bir şahsın bir mülakattaki ifadelerinin yayılmasına yardımcı olması nedeniyle cezalandırılması, basının kamuyu ilgilendiren konuların ele alınmasına katkısını ciddi bir şekilde engelleyecektir ve bunun yapılması için özellikle güçlü nedenler mevcut değilse böyle bir tedbir düşünülmemelidir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesinin 23 Eylül 1994 tarihli kararı

Ön bilgiler

Jens Jersild bir gazetecidir. Jersild Danimarka’daki aşırı uçtan bir gençlik grubuyla ilgili bir haber filmi yapar. Haber filminde bireylerin, bireylerin zihniyetlerinin ve hangi sosyal çevreden geldikleri üzerine odaklanılarak ırkçılık problemi ele alınmıştır. Haberde aşırı uçtaki şahıslar etnik azınlıklarla ilgili ağır hakaretler dolu sözler söylerler. Daha sonra da bir sosyal yardım çalışanıyla yapılan bir röportaj yer alır. Röportajda sosyal yardım çalışanı haber filmindeki gençlerin ırkçı eğilimlerini ekonomik fırsatlarının olmamasıyla ve suç ortamıyla ilişkilendirir.

Bay Jersild ırkçı söylemlerin yaygınlaştırılmasına yardımcı olmaktan mahkum olur. Gazeteci 1000 Danimarka kronu ödemeye mahkum edilir.

AİHM kararı

AİHM söz konusu haber programının sosyal bir sorunu temsil eden bireyleri gösterme ve irdelemeyi amaçladığına hükmetmiştir. Haber programı ırkçı değerleri yaymaya çalışmamış, ırkçıları antisosyal aşırıcılar olarak anlatırken kamuoyunun dikkatini daha geniş bir soruna çekmiştir.

Şiddet içeren nefret söylemlerinin cezalandırılması gereken durumlar olabilir. Ancak söz konusu koşullarda Bay Jersild’in yaptığı çalışma için mahkum edilmesi orantısız olmuş ve ifade özgürlüğü hakkını ihlal etmiştir.

Müteakip gelişmeler

Danimarka Yüksek Mahkemesi 1994’te, medya özgürlüğüyle ilgili davalarda Strazburg Mahkemesinin içtihatlarını uygulamıştır. Çıkan yeni yasayla birlikte bu durum Danimarka mahkemelerinin gazetecilerin ifade özgürlüğünü koruma gücünü artırmıştır.

Bay Bay Jersild’e karşı sürdürülen ceza davası yeniden görülmeye başlanmıştır.


İlgili örnekler

Yanlış uygulamaları ve eksiklikleri haber vererek ortaya çıkaran hemşirenin işten atıldıktan sonra tazmin edilmesi

Brigitte Heinisch bir geriyatri hemşiresiydi. Çalıştığı yaşlılar evindeki uygulamaların hastaların yaşamını tehlikeye attığını iddia etti. İddialarını kamuya açıkladıktan sonra işten atıldı. Buna rağmen Alman mahkemeleri işten atılmasının yasal olduğuna hükmetti—bunun üzerine Bayan Heinisch Strazburg Mahkemesine başvurdu. Davası yeniden görüldü ve kendisine tazminat ödendi.

Read more

Bir kamu yetkilisiyle ilgili eleştiri yayınladığı için çok büyük para cezasına çarptırılan şahsın adalete kavuşması

Zoran Lepojić bir belediye başkanının kamu parasını heba ettiğini iddia eden bir yazı yayınladı. Belediye Başkanı Zoran Lepojić’e karşı hakaret davası açtı ve Zoran Lepojić ortalama maaşın sekiz katından fazla bir miktarı tazminat olarak ödemeye mahkum edildi. Strazburg Mahkemesi bu cezanın makul sınırları aştığına ve Bay Lepojić’in ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Sırbistan Yüksek...

Read more

Soru sorduğu için mahkum edilen gazeteci AİHM’de açtığı davayı kazanır

Portekiz futbolundaki yolsuzluk iddialarına ilişkin bir haber programında José Manuel Colaço Mestre konuğuna o dönemde aynı zamanda hem Porto Futbol Kulübünün Başkanı hem de Portekiz Futbol Liginin Başkanı olan Bay Pinto de Costa’nın iki şapkalı rolüyle ilgili sorular sordu. Bu sorular nedeniyle gerek Bay Colaço Mestre gerekse işvereni Portekiz mahkemelerince ceza suçu oluşturan hakaret...

Read more

Senatörün hükümeti eleştirmesi üzerine hapis cezası alması

Senatör Miguel Castells hükümetin bir dizi cinayeti soruşturmadığını iddia eden bir makale yazdı. Castells hükümete hakaretten bir yıl hapse mahkum oldu. AİHM Bay Castells’in ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. İspanya Anayasa Mahkemesi daha sonra İspanya’da ifade özgürlüğüne daha fazla koruma sağlamak üzere içtihatlarında değişiklik yaptı.

Read more

Gazetenin ifade özgürlüğü zaferinin reformlara yol açması

1988 yılında Bladet Tromsø gazetesi bir devlet denetçisinin bazı fok balığı avcılarının av ihlali iddialarını yayınladı. Norveç mahkemeleri gazeteyi iftira ve karalama yapmakla suçladı ve yayınlarında hükmet raporlarına çok fazla bel bağladıklarını öne sürdüler. Strazburg Mahkemesi bunun gazetenin ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti, karar ifade özgürlüğünü korumaya yönelik...

Read more

Broşürlerine polis tarafından el konulan hayvan hakları savunucuları için adaletin sağlanması

Elina Goussev ve Michael Marenk kürk ticaretini protesto ediyorlardı. Polis evlerini arayarak kampanya malzemelerine el koydu. Strazburg Mahkemesi, evraka el koyma uygulamasının hangi gerekçelerle yapılabileceği Fin yasalarında açık bir biçimde yer almadığından, bu durumun davacıların ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Dava AİHM’ne intikal ettikten sonra keyfi el koymaları önlemek üzere...

Read more

Yazdığı makale nedeniyle para cezasına çarptırılan şahsın adalete kavuşması

Isaak Grinberg yerel valiyi eleştiren bir değerlendirme yazısı kaleme almıştır. Vali Bay Grinberg’e hakaret davası açarak para cezası ödetmiştir. Strazburg Mahkemesi Bay Grinberg’in kamuda tanınan biri hakkında bir değer yargısında bulunduğu için cezalandırıldığına hükmetmiştir. Bu durum Bay Grinberg’in ifade özgürlüğünün ihlaline neden olmuştur. Bay Grinberg’e 1120 € tazminat ödenmesine karar...

Read more

Gazetecinin haber kaynağını açıklamayı reddedince para cezasına çarptırılmasının ardından medyaya daha fazla koruma sağlanması

Gazeteci William Goodwin’e bir şirketle ilgili haber sızdırılmıştı. Şirket sızıntının kaynağına dava açmak istedi – ancak Bay Goodwin kaynağını açıklamadı. Birleşik Krallık mahkemeleri Bay Goodwin’e mahkemeye hakaretten 5000 sterlin tutarında para cezası verdi. Strazburg Mahkemesi bu durumun gazetecinin bilgi alma ve bilgi verme hakkını ihlal ettiğine hükmetti.

Read more

Yasal mücadele sonucunda radyo ve televizyonda devlet tekelinin kaldırılması

1970’li ve 80’li yıllarda Avusturyalılar yerel Radyo ve TV istasyonları açmak istediler. Ancak Avusturya Yayın Kurumunun tekeli nedeniyle Avusturya yasaları bunu yasakladı. Strazburg Mahkemesi yasağın orantısız olduğuna ve ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Karar yayın kurallarının özgürleşmesini sağladı.

Read more

Gazetecinin Strazburg’da ifade özgürlüğü davasını kazanması

Björk Eidsdottir bir striptiz kulübü sahibinin çalışanlarına fahişelik yaptırdığını iddia eder. Konu kamuyu ilgilendirmektedir ve gazeteci söz konusu makaleyi iyi niyetle ve gerekli araştırmayı yaptıktan sonra yayınlamıştır. Ancak kulüp sahibi Bn. Eidsdottir’a karalama ve hakaret davası açar ve kazanır. Strazburg Mahkemesi bunun gazetecinin ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmeder.

Read more

Küçük siyasi partiler için daha adil televizyon yayını

Küçük siyasi partilerle ilgili haberler televizyonlarda hemen hemen hiç yer almıyordu ve televizyon reklamı vermeleri de yasaktı. Strazburg Mahkemesi bu durumun Emekliler Partisine televizyonlardan mesajlarını iletme imkanı bırakmayarak, partinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Daha sonra siyasi içerikli yayın kurallarında değişiklik yapılarak, devlet televizyonunun TV haberlerinde...

Read more

Emekli memura makul ölçülerin ötesinde cezalar verilmesi üzerine yapılan reformlar

Sofija Tešić’in 170 Euro kadar bir emekli aylığı vardı. İftira davasını kaybettikten sonra borcunu ödemesi için her ay aylığının üçte ikisi kesiliyor – ilaç alacak parası kalmıyordu. Strazburg Mahkemesi bunun orantısız olduğuna hükmetti. Sırp mahkemeleri hakaret davası tazminatlarını sınırlayacak şekilde içtihatlarında değişiklik yaptılar. Aynı zamanda tazminatın uygulanmasına ilişkin usullerde...

Read more

Cumhurbaşkanına alaycı bir ifade taşıyan pankart sallayan adamın hüküm giymesinden sonra yapılan reformlar

Hervé Eon Cumhurbaşkanı Sarkozy’ye alaycı ifade taşıyan bir pankart salladı. Daha sonrasında 19. yüzyıldan kalma bir suç olan Fransa Cumhurbaşkanına hakaretten hüküm giydi. Strazburg Mahkemesi bunun Bay Eon’un ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. O yıl daha sonra Fransa Cumhurbaşkanına hakaret suçu yürürlükten kaldırıldı.

Read more