Otrzymały certyfikat „Szlak Kulturowy Rady Europy” w 2025 r.

Szlaki Wolności w Pirenejach opowiadają mało znaną, ale niezwykle ważną historię tysięcy kobiet i mężczyzn, którzy ryzykując wszystko, uciekali z okupowanej Francji podczas II wojny światowej, przekraczając Pireneje. Prawie 55 000 osób różnych narodowości przemierzyło te górskie szlaki między Francją a Hiszpanią, próbując dołączyć do ruchu oporu lub przetrwać nazistowskie i faszystowskie prześladowania.

Długo pomijany w europejskiej zbiorowej pamięci, ten tajny ruch stanowi fundamentalny element w zaangażowaniu kontynentu w walkę na rzecz praw człowieka i odrzucenia totalitaryzmu.

Dziedzictwo

Te tajne szlaki były czymś więcej niż tylko drogami ucieczki – były ścieżkami oporu, solidarności i odwagi. Każdy z nich opowiada odrębną historię: o młodych ludziach odmawiających pracy przymusowej w nazistowskich Niemczech, o Żydach uciekających przed prześladowaniami, o intelektualistach na wygnaniu i o bojownikach podziemia. Wszystkie razem są świadectwem różnych form oporu wobec ucisku.

Szlaki rzucają również światło na mniej znaną historię przemytników, lokalnych rodzin, powiązań transgranicznych i społeczności wiejskich, które stworzyły cichy, ale niezwykle ważny łańcuch solidarności. Zachowane dzięki osobistym świadectwom, dokumentom archiwalnym i badaniom naukowym fragmenty pamięci tworzą żywe, wspólne dziedzictwo Europy.

Podróżowanie dzisiaj

Szlaki Wolności w Pirenejach przecinają cały łańcuch górski, wskazując historyczne drogi ucieczki do Hiszpanii i Portugalii. Oznakowane szlaki w Saint-Girons, Luchon, Kraju Basków, Vielha i Val d'Aran zapraszają podróżnych do odtworzenia tych tajnych podróży, poprzez krajobrazy niegdyś przepełnione tajemnicą i strachem.

Każda z dwunastu tras nosi imię osoby lub grupy, która ją przemierzyła: trasa Josette upamiętnia młodą bojowniczkę ruchu oporu; trasa Waltera Benjamina upamiętnia niemieckiego filozofa żydowskiego pochodzenia, który zginął wkrótce po dotarciu do Hiszpanii; a trasa Comète-Batzan przypomina lotników alianckich wydostanych z Belgii, którzy uciekli przez te góry.

Szlaki te rozciągają się daleko poza Pireneje – niektóre prowadzą aż do Afryki Północnej, Ameryki i na Bliski Wschód – odzwierciedlając prawdziwie globalną skalę tych wojennych ucieczek. Obecnie szlaki łączą nie tylko miejsca, ale także ludzi, umożliwiając współpracę muzeów, badaczy, gmin, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, edukatorów i obywateli w ramach wspólnych starań na rzecz zachowania i wzbogacania tego wspólnego dziedzictwa.