Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Ալեն Բերսեն 2026 թվականի Առողջության համաշխարհային օրվա կապակցությամբ հրապարակել է հետևյալ հայտարարությունը.
Մեր առողջությունը մեր ամենաթանկ ակտիվն է։
Այնուամենայնիվ, այսօր Եվրոպայում ծերացող բնակչությունը, համակցված կլիմայի փոփոխության և անհավասարության աճի հետ, մեծ ճնշում է գործադրում մեր առողջապահական համակարգերի վրա։ Եվ չնայած թվայնացումը վերափոխում է բուժսպասարկման մատուցումը, դրանք նույնպես նոր մարտահրավերներ են ներկայացնում։ Նման մարտահրավերները սպառնում են ոչ միայն առողջապահական համակարգերին, այլև հանրային վստահությանը, սոցիալական համախմբվածությանը և ժողովրդավարական ինստիտուտների դիմադրողականությանը։
Եվրոպայի խորհրդում առողջության պաշտպանությունը խորապես արմատավորված է մարդու իրավունքների ոլորտում, մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայում և Եվրոպական սոցիալական խարտիայում: Բոլորը պետք է ունենան բժշկական ծառայություններից օգտվելու իրավունք՝ առանց խտրականության, և պետությունները համատեղ պատասխանատվություն ունեն պաշտպանելու առողջությունը օրենքի, քաղաքականության և փորձառության միջոցով:
Եթե անվտանգ, որակյալ առողջապահության հասանելիությունը խաթարվում է, խաթարվում է նաև ժողովրդավարության և օրենքի գերակայության նկատմամբ վստահությունը։ Սակայն պետական հաստատությունների նկատմամբ վստահությունն աճում է, երբ մարդիկ պաշտպանված են, իրազեկված են և արժանանում են արժանապատիվ վերաբերումքի։ Հետևաբար, առողջության պաշտպանությունը անբաժանելի է ժողովրդավարական կայունությունից։
Առողջապահական գրագիտությունը կարևոր գործոն է վստահության, արժանապատվության, ինքնավարության և արդարադատության կառուցման գործում։
Մարդկանց հուսալի և մատչելի առողջապահական տեղեկատվությամբ հզորացնելը հիմք է հանդիսանում անհատական ինքնավարության համար, հակազդում է ապատեղեկատվությանը և հնարավորություն է տալիս իրազեկված մասնակցություն ունենալ հանրային կյանքում։
Անվտանգությունն ու բարեվարքությունը նույնպես հիմնարար նշանակություն ունեն առողջության պաշտպանության համար։
Եվրոպայի խորհուրդը վճռականորեն գործում է կեղծ բժշկական արտադրանքի, մարդկային օրգանների ապօրինի շրջանառության և հանրային առողջության այլ լուրջ սպառնալիքների դեմ։ Մենք խթանում ենք առողջապահության և դեղերի որակի և անվտանգության պարտադիր չափանիշները՝ աջակցելով պետություններին ապահովել, որ նորարարությունը, ներառյալ թվային առողջապահությունը և արհեստական բանականությունը, չխաթարեն ո՛չ իրավունքները, ո՛չ էլ բարեկեցությունը։ Նորարարությունը պետք է ծառայի մեզ։
Եվ մեր իրավունքն է ապրել առողջ միջավայրում։ Մաքուր օդը, անվտանգ ջուրը և պաշտպանված էկոհամակարգերը շքեղություն չեն, այլ ֆիզիկական և հոգեկան առողջության, ինչպես նաև մեր հասարակությունների երկարաժամկետ կայունության նախապայմաններ։
2026 թվականի Առողջության համաշխարհային օրը մենք հաստատում ենք, որ առողջության պաշտպանության մեջ ներդրումը ներդրում է ժողովրդավարության մեջ։ Բժշկական օգնության հավասար հասանելիությունը ամրապնդելու, առողջապահական գրագիտությունը խթանելու և մարդկային արժանապատվությունը պաշտպանելու միջոցով մենք ամրապնդում ենք դիմացկուն, ներառական և կայուն համայնքների հիմքերը։
Առողջության իրավունքի պաշտպանումը մեզ միավորող ժողովրդավարական արժեքների պաշտպանումն է։
Secretary General Alain Berset
Read about the Council of Europe’s extensive work in the area of health
