Кантактная група па Беларусі

 Хто чым займаецца?

Камітэт міністраў

Камітэт міністраў стаіць у першых шэрагах працы па падтрымцы беларускіх дэмакратычных сіл і праваабаронцаў. У верасні 2022 г. Камітэт прапанаваў Генеральнай сакратарцы стварыць кантактную групу для працы з прадстаўнікамі беларускай дэмакратычнай апазіцыі і зрабіць па ёй справаздачу. Гэта было зроблена для таго, каб Рада Еўропы магла прадаставіць сваю падтрымку і экспертызу  для ўмацавання беларускай дэмакратычнай супольнасці ў адпаведнасці з асноўнымі каштоўнасцямі Рады Еўропы шляхам правядзення мерапрыемстваў па абароне правоў чалавека, пашырэнні вяршэнства права і дэмакратыі. Дзеля гэтага Кантактная група  забяспечвае інавацыйную платформу для экспертнага супрацоўніцтва з беларускімі дэмакратычнымі сіламі і грамадзянскай супольнасцю ў беспрэцэдэнтных умовах, калі яны мусяць дзейнічаць у выгнанні ў той час, калі ў Беларусі працягваюць разгортвацца палітычныя рэпрэсіі.

На сваёй 134-й сесіі, якая прайшла ў Люксембургу 13–14 траўня 2025 г., Камітэт міністраў “пацвердзіў сваю падтрымку працы Кантактнай групы па супрацоўніцтве з беларускімі дэмакратычнымі сіламі і грамадзянскай супольнасцю, якая працягвае забяспечваць эфектыўную і інавацыйную платформу для супрацоўніцтва, і ізноў сцвердзіў неабходнасць пашырэння супрацоўніцтва з расійскімі і беларускімі праваабаронцамі, дэмакратычнымі сіламі, незалежнымі СМІ і грамадзянскімі супольнасцямі, якія падзяляюць каштоўнасці, прынцыпы і мэты Рады Еўропы. Камітэт міністраў ухваліў ініцыятывы Парламенцкай асамблеі і Кангрэса мясцовых і рэгіянальных улад у гэтым кірунку, а таксама падпісанне пагаднення паміж Радай Еўропы і Літвой аб стварэнні Інфармацыйнага пункта Рады Еўропы для беларусаў у Вільні (Літва).”

Таксама варта адзначыць, што намеснікі міністраў рэгулярна сустракаюцца з Святланай Ціханоўскай і іншымі прадстаўнікамі беларускіх дэмакратычных сіл у выгнанні.

Парламенцкая асамблея

Парламенцкая асамблея, якая аб’ядноўвае парламентарыяў з 46 краін-удзельніц Рады Еўропы, паслядоўна выказвае моцную падтрымку дэмакратычным сілам Беларусі, асуджае рэпрэсіі з боку рэжыму Лукашэнкі і патрабуе вызвалення палітвязняў. Лідарка беларускіх дэмакратычных сіл Святлана Ціханоўская неаднаразова выступала на сесіях ПАРЕ.

У рэзалюцыі ад 2025 года Асамблея заявіла, што так званыя прэзідэнцкія выбары ў Беларусі, якія адбыліся ў студзені 2025 года, «не маюць ніякага дэмакратычнага даверу», і таму яна «не бачыць падстаў для прызнання легітымнасці Аляксандра Лукашэнкі як прэзідэнта». У рэзалюцыі, прынятай годам раней, Асамблея выклала шэраг шырокіх прапаноў па будаўніцтве дэмакратычнай будучыні для Беларусі, у тым ліку стварэнне прадстаўнічай дэлегацыі дэмакратычных сіл Беларусі ў Асамблеі, якая ўдзельнічае ў яе працы з студзеня 2025 года. Таксама быў прызначаны Генеральны дакладчык па пытаннях дэмакратычнай Беларусі.

У чэрвені 2023 г. Парламенцкая асамблея прыняла рэзалюцыю аб беларусах у выгнанні, у якой заклікала да прававых і практычных захадаў, якія маглі б аблегчыць іх знаходжанне за межамі Беларусі, а таксама падтрымаць беларускую адукацыю і культуру за межамі краіны. Канкрэтныя крокі – «Люксембургскія рашэнні» – былі распрацаваны ў 2024 годзе сумесна з парламентарыямі і беларускімі дэмакратычнымі сіламі для далейшага прасоўвання гэтай працы. У цяперашні час рыхтуецца ІТ-інструмент для суправаджэння «Люксембурскіх рашэнняў».

Асамблея таксама запатрабавала правядзення міжнароднага трыбунала над беларускімі дзяржаўнымі кіраўнікамі, датычнымі да агрэсіі супраць Украіны. У 2021 г. ПАРЕ ўзнагародзіла прэміяй Вацлава Гавела за абарону правоў чалавека беларускую праваабаронцу Марыю Калеснікаву, асудзіла яе арышт і прывітала яе вызваленне ў снежні 2025 года.

Кангрэс мясцовых і рэгіянальных улад

Кангрэс, як актыўны ўдзельнік Кантактнай групы, ажыццяўляе дзейнасць, накіраваную на прасоўванне дэмакратычных каштоўнасцей у адпаведнасці з прынцыпамі Еўрапейскай хартыі мясцовага самакіравання. Асаблівая ўвага надаецца ключавой ролі мясцовых улад у прасоўванні і забеспячэнні правоў чалавека і ва ўзаемадзеянні з жанчынамі, моладдзю і недастаткова прадстаўленымі групамі.

У лістападзе 2023 г. Кангрэс сабраў у Страсбургу групу актывістаў розных палітычных поглядаў, старанна адабраных з удзелам прадстаўнікоў Кантактнай групы, для першага абмеркавання прынцыпаў і стандартаў, неабходных для стварэння эфектыўнай сістэмы мясцовага самакіравання. З таго часу Кангрэс аказваў экспертную дапамогу ў рэформе мясцовага самакіравання з мэтай будучага дэмакратычнага пераходу.

Кангрэс атрымаў мандат на рэалізацыю мерапрыемстваў у 2024–2025 гг., скіраваных на палітычную падтрымку дэмакратычных сіл Беларусі і на дапамогу ў развіцці патэнцыялу і экспертызы з мэтай падрыхтоўкі рэформ і адпаведнага заканадаўства ў галіне мясцовай дэмакратыі, належнага кіравання і дэцэнтралізацыі ўлады, абапіраючыся на прынцыпы, замацаваныя ў Еўрапейскай хартыі мясцовага самакіравання.

У студзені 2024 г. прадстаўнікі Кангрэса ўдзельнічалі ў “Хельсінкскім дыялогу”, а ў сакавіку 2024 г. лідарка дэмакратычных сіл Беларусі Святлана Ціханоўская выступіла перад Кангрэсам на 46-й пленарнай сесіі.

У канцы 2024 г. эксперты Кангрэса разгледзелі “Канцэпцыю мясцовага самакіравання для новай Беларусі”, падрыхтаваную дэмакратычнымі сіламі Беларусі, і арганізавалі шэраг онлайн-семінараў для абмеркавання канцэпцый і прынцыпаў мясцовага самакіравання, аспектаў дэцэнтралізацыі і этапаў пераходу да свабоднай і дэмакратычнай Беларусі. Другая серыя вебінараў была праведзена ў снежні 2025 года. Яна была прысвечана вывучэнню мадэляў мясцовага самакіравання, належнага дэмакратычнага кіравання і дэмакратычнага ўдзелу.

У сакавіку 2025 г. прадстаўнічая група дэмакратычных сіл Беларусі ўпершыню ў гісторыі ўдзельнічала ў сесіі Кангрэса. Гэта адбылося пасля таго, як Бюро Кангрэса прыняла рашэнне запрасіць такую дэлегацыю да ўдзелу ў працы сесій і статутных камітэтаў Кангрэса. У кастрычніку 2025 года ўдзел у 49-й сесіі Кангрэса быў адзначаны сумеснай арганізацыяй паралельнага мерапрыемства, прысвечанага мясцовым мерам рэагавання на транснацыянальныя рэпрэсіі супраць беларусаў за мяжой.

У снежні 2025 года дакладчык Кангрэса па пытаннях дэмакратычнай Беларусі здзейсніў паездку ў Польшчу (як краіну, дзе пражывае значная частка беларускай дыяспары) з мэтай падрыхтоўкі дакладу аб дэмакратычных сілах Беларусі, у тым ліку аб мясцовых рашэннях па пытанням транснацыянальных рэпрэсій. Падчас гэтага візіту ў Варшаве быў арганізаваны круглы стол, на якім быў прадстаўлены экспертны аналіз Кангрэса законапраекта аб мясцовым самакіраванні і адпаведных палажэнняў праекта Канстытуцыі дэмакратычнай Беларусі.

Камісар па правах чалавека

У выкананне сваёй важнай ролі па падтрымцы праваабаронцаў, Камісар Рады Еўропы па правах чалавека паслядоўна заклікаў падтрымліваць беларускую грамадзянскую супольнасць пасля таго, як былі прыпыненыя адносіны з беларускімі ўладамі. У 2022 г. Камісар падкрэсліў  важнасць таго, каб прадстаўнікам гэтай супольнасці прадастаўлялася стабільнае месца жыхарства ў краінах, якія іх прынялі, каб ім і іх сем'ям прапаноўваліся сацыяльныя ільготы, каб яны атрымлівалі дапамогу з працаўладкаваннем і для іх быў спрошчаны працэс юрыдычнай рэгістрацыі новых юрыдычных асоб. Камісар вітае той факт, што некаторыя дзяржавы-удзельніцы рэалізавалі палітыку па рэлакацыі і абароне, і заклікаў іншыя дзяржавы ісці тым жа шляхам.

Платформа “Бяспека журналістаў”

Платформа па абароне журналістыкі і бяспецы журналістаў — гэта праграма супрацоўніцтва паміж Радай Еўропы і 15 міжнароднымі няўрадавымі арганізацыямі і асацыяцыямі журналістаў, у рамках якой выходзяць паведамленні аб парушэннях свабоды СМІ і бяспекі журналістаў у краінах-удзельніцах Рады Еўропы. Платформа адсочвае парушэнні свабоды СМІ ў Беларусі з 2023 года і па стане на сярэдзіну снежня 2025 года паведаміла пра адзін выпадак беспакаранасці за забойства і 32 затрыманых журналістаў.

  Гісторыя

Беларусь ратыфікавала дванаццаць канвенцый Рады Еўропы, у тым ліку Канвенцыю аб барацьбе з допінгам, Канвенцыю аб прызнанні кваліфікацый вышэйшай адукацыі і Канвенцыю аб барацьбе з гандлем людзьмі. Беларусь таксама ў розных фарматах удзельнічала ў працы Еўрапейскай камісіі за дэмакратыю праз права, вядомай як Венецыянская камісія, у Пашыраным частковым пагадненні па спорце (EPAS), у Групе дзяржаў супраць карупцыі і ў Еўрапейскай Фармакапеі. Пасля 2022 г. удзел Беларусі быў альбо скасаваны, альбо прыпынены.

 Запыты СМІ можна дасылаць у Дэпартамент СМІ Рады Еўропы ў Страсбургу