Ter informatie van ambtenaren over de verplichtingen van staten uit hoofde van het Europees verdrag voor de rechten van de mens

  • De verplichting tot eerbiediging van de rechten van de mens

    De verplichting tot eerbiediging van de rechten van de mens

    Het uitgangspunt luidt als volgt: de lidstaten “verzekeren een ieder die ressorteert onder haar rechtsmacht de rechten en vrijheden die zijn vastgesteld in de Eerste Titel van dit verdrag”. Hiertoe...

  • Het recht op leven

    Het recht op leven

    Het eerste lid van artikel 2 luidt: “Het recht van een ieder op leven wordt beschermd door de wet. Niemand mag opzettelijk van het leven worden beroofd ...” gevolgd door een uitzondering voor de...

  • Verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling

    Verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling

    Artikel 3 luidt “Niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen”. Dit is een absoluut recht. Artikel 3 is een uitzonderlijke...

  • Verbod van slavernij, dienstbaarheid en dwangarbeid

    Verbod van slavernij, dienstbaarheid en dwangarbeid

    “Slavernij” is de toestand waarin er ten aanzien van een persoon bepaalde of alle eigendomsrechten worden uitgeoefend. Een jong meisje werd naar een gezin in een ander land overgebracht waar ze...

  • Recht op vrijheid en veiligheid

    Recht op vrijheid en veiligheid

    Het recht te worden beschermd tegen vrijheidsontneming zonder wettelijk omschreven gronden vormt een van de hoekstenen van het verdrag. Artikel 5 opent krachtig met het uitgangspunt van vrijheid,...

  • Recht op een eerlijk proces

    Recht op een eerlijk proces

    De belangrijkste bepaling van artikel 6 staat in de eerste zin van het eerste lid: “Bij het vaststellen van zijn burgerlijke rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de gegrondheid van een...

  • Artikelen 8 tot en met 11

    Artikelen 8 tot en met 11

    Deze vier artikelen die betrekking hebben op respectievelijk het recht op eerbiediging van het privé-, familie- en gezinsleven, de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, de vrijheid van...

  • Recht op eerbiediging van het privé-, familie- en gezinsleven

    Recht op eerbiediging van het privé-, familie- en gezinsleven

    Volgens het eerste lid heeft een ieder recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie. Al deze begrippen zijn ruim uitgelegd door het Hof...

  • Vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst

    Vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst

    Het eerste lid bestaat uit twee delen: een absoluut recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst alsmede de vrijheid van godsdienst of overtuiging te veranderen; een relatief recht blijk...

  • Vrijheid van meningsuiting

    Vrijheid van meningsuiting

    Het eerste lid luidt als volgt: “Een ieder heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een mening te koesteren en de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen...

  • Vrijheid van vergadering en vereniging

    Vrijheid van vergadering en vereniging

    Artikel 11 waarborgt twee vormen van het recht bijeen te komen met anderen. De vrijheid van vergadering omvat openbare en besloten vergaderingen, optochten, processies, betogingen en sit-ins. Het...

  • Recht te huwen

    Recht te huwen

    Artikel 12 luidt “Mannen en vrouwen van huwbare leeftijd hebben het recht te huwen en een gezin te stichten volgens de nationale wetten die de uitoefening van dit recht beheersen.” Dit artikel...

  • Recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel

    Recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel

    Artikel 13 bepaalt dat staten moeten zorgen voor daadwerkelijke nationale rechtsmiddelen bij schendingen van een verdragsrecht.   Naar aanleiding van klachten uit hoofde van dit artikel onderzoekt...

  • Verbod van discriminatie

    Verbod van discriminatie

    Artikel 14 luidt: “Het genot van de rechten en vrijheden die in dit verdrag zijn vermeld, moet worden verzekerd zonder enig onderscheid op welke grond ook, zoals geslacht, ras, kleur, taal,...

  • Individuele verzoekschriften bij het Hof

    Individuele verzoekschriften bij het Hof

    117. Dit is een procedurele bepaling die het recht waarborgt van natuurlijke personen, niet-gouvernementele organisaties of groepen personen die beweren slachtoffer te zijn van een schending van...

  • Protocol Nr. 1

    Protocol Nr. 1

    Bescherming van eigendom (artikel 1) In dit artikel wordt een algemene regel geformuleerd, gevolgd door twee specifieke regels ter bescherming van het recht op eigendom.   De algemene regel luidt:...

  • Protocol Nr. 4

    Protocol Nr. 4

    Verbod van vrijheidsbeneming wegens schulden (artikel 1) “Aan niemand mag zijn vrijheid worden ontnomen op de enkele grond dat hij niet in staat is een contractuele verplichting na te komen.”...

  • Protocol Nr. 7

    Protocol Nr. 7

    Procedurele waarborgen met betrekking tot de uitzetting van vreemdelingen (artikel 1) In dit artikel wordt bepaald dat individuen die geen onderdaan zijn en die rechtmatig verblijven op het...

Doel van deze toolkit is ambtenaren van de staten die partij zijn bij het Europees verdrag voor de rechten van de mens (hierna te noemen “het verdrag”) te voorzien van informatie en praktische aanwijzingen voor de eerbiediging van de rechten uit het verdrag van de mensen met wie zij te maken krijgen, het namens de staat nakomen van de verplichtingen uit het verdrag en waar mogelijk schendingen van het verdrag te voorkomen.

Voor wie is deze toolkit bestemd?

Deze toolkit is primair bedoeld voor ambtenaren werkzaam in het justitiële apparaat en voor de ambtenaren belast met de ordehandhaving of werkzaam in het gevangeniswezen. Daarbij moet specifiek (maar niet uitsluitend) gedacht worden aan werknemers bij politie, gevangeniswezen, immigratiediensten en gesloten psychiatrische instellingen en andere instellingen die zorg verlenen aan kwetsbare groepen.

Verder is de toolkit bedoeld voor alle ambtenaren die rechtstreeks in contact staan met het publiek op manieren die kunnen leiden tot vragen rond de rechten gewaarborgd door het verdrag, bijvoorbeeld maatschappelijk werkers, ambtenaren van de burgerlijke stand en ambtenaren die vergunningen verstrekken.

Niet beoogd zijn rechters, advocaten of hoge ambtenaren, maar juist de mensen in de frontlinie. Er is dan ook geen diepgaande juridische kennis voor nodig.

Deze toolkit bestaat uit drie delen:

  • Een overzicht van de rechten uit het verdrag en de protocollen met de bijbehorende verplichtingen van de staten in de volgorde waarin de bepalingen worden genoemd. (NB: Zoals al eerder aangegeven zijn niet alle staten partij bij alle protocollen. In Deel III staat de situatie zoals die gold bij de publicatie van dit document, dus wie gebonden is aan wat.) Op de bepalingen die het vaakst aan de orde komen bij het werk van de ambtenaren voor wie deze toolkit is opgesteld wordt veel dieper ingegaan dan op de bepalingen die zelden aan bod komen. In deze toolkit wordt niet ingegaan op alle potentiële kwesties, zoals in een juridisch handboek; we behandelen alleen de belangrijkste kwesties die het meest voorkomen.
  • Vragen en checklists met punten ter overweging om ambtenaren te helpen bepalen of er wellicht sprake is van een kwestie waarop het verdrag van toepassing is plus een flow chart (schema)
  • Tekst van de bepalingen van het verdrag waaruit de rechten voortvloeien en de Protocollen.

Het Verdrag en hoe het werkt

Het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden - zoals de officiële titel luidt - is een internationaal verdrag tussen de staten (momenteel 47) die lid zijn van de Raad van Europa (niet te verwarren met de Europese Unie). De Raad van Europa werd na de Tweede Wereldoorlog in het leven geroepen als een internationale organisatie ter bevordering van de democratie, mensenrechten en rechtsstaat. Het verdrag werd in 1950 aangenomen. Zodra staten door bekrachtiging partij zijn geworden bij het verdrag moeten ze de verplichtingen eruit nakomen. Alle lidstaten van de Raad van Europa hebben het verdrag bekrachtigd.

Verder zijn er een aantal facultatieve protocollen met aanvullende bepalingen bij de materiële rechten die gewaarborgd worden door het verdrag. De lidstaten bepalen zelf of ze de facultatieve protocollen aanvaarden door ze te bekrachtigen. Niet alle staten hebben dan ook alle facultatieve protocollen aanvaard. Op de website van de Raad van Europa (www.conventions.coe.int) kunt u zien welke facultatieve protocollen uw staat heeft aanvaard.

Please note: We invite you to send us any suggestions that may improve the content or the presentation of this website. Please feel free to fill in this information on the contact form provided for this purpose.